سایت خبری تحلیلی 19دی آنلاین

هدفمندی یارانه ها و سردرگمی مردم

منظور از قشر نیازمند برای دریافت یارانه نقدی در فازدوم چه کسانی هستند؟ آیا بازهم شاهد تکرار تعریف های نادرست از نیازمندان مانند آنچه در توزیع سبدکالا روی داد خواهیم بود؟
طی 2 سال گذشته و با وجود مشکلات متعدد، فاز اول هدفمندی یارانه ها به هرترتیبی اجرا شد. طرحی که قبل از اجرای آن به شکل دغدغه بسیاری از اقتصاددان ها ظاهر شده بود تا ایشان با هرشیوه ای که می توانستند هشدارهای لازم را به نمایندگان مجلس و اعضای دولت سابق بدهند. با کاستن های برخی موارد و افزودن برخی دیگر این طرح نهایتا در شامگاه ۲۷ آذر ۱۳۸۹ رسما شروع به کار کرد و این مژده توسط محمود احمدی نژاد، رئیس دولت دهم از طریق رسانه ملی و با عنوان جراحی بزرگ اقتصاد ایران به استحضار ملت ایران رسید.

هدف اصلی از اجرای این طرح نه تنها مقابله با افزایش بی رویه مصرف حامل های انرژی، بلکه اختصاص درآمد حاصل از آن به سوی تولید و اشتغالزایی و نهایتا عدالت اجتماعی در جامعه بود. از مهمترین ابعاد اجرایی شدن هدفمندی یارانه ها و رسیدن به عدالت اجتماعی مد نظر دولت وقت، توزیع یارانه نقدی بین مردم ایران بود. البته اجرایی شدن این امر نیز درابتدا با مشکلاتی مانند تعیین دهک ها و سپس خوشه بندی و ایجاد چنددستگی بین مردم و نهایتا تصمیم دولت برای اختصاص مبلغی مشخص به همه ایرانی ها همراه بود.

شاید نتوان بحث های مجلس هشتم و دولت گذشته در اختصاص زمان به اجرای این طرح و رعایت برخی نکات که مربوط به بخش تولید می شد را فراموش کرد. درواقع مجلس شورای اسلامی خواستار در پیش گرفتن شیبی ملایم و زمانبندی 5 ساله برای اجرای فاز اول بوده و درمقابل تیم اقتصادی دکتر احمدی نژاد که به گفته خود بیش از هرکسی خواستار توزیع هرچه سریع تر عدالت در جامعه بودند از این طرح با عنوان شوک درمانی اقتصاد ایران یاد می کردند.

فرشاد مومنی، یکی از کارشناسان اقتصادی منتقد طرح هدفمندی یارانه ها، همزمان با مطرح شدن این طرح توسط تیم اقتصادی دولت گذشته، در توضیح دلیل مخالفت خود گفت: به‌ رغم همه تابلوهای زیبایی که در دست اقدام‌کنندگان به شوک‌درمانی وجود دارد، مثل مبارزه با قاچاق، اصلاح الگوی مصرف، برقراری عدالت اجتماعی و از این قبیل، سرمنشاء اصلی و علت‌العلل توسل به این سیاست، تنگناهای مالی دولت است. از نظر من واقعیت مسأله این است که دولت در اصرار ورزیدن به اجرای این سیاست، یک مسأله حیاتی پیش روی خودش دارد و آن هم کسری‌های بسیار نگران‌کننده آشکار و پنهان در بودجه‌اش هست.

استاد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی تاکید کرد: فاحش‌ترين و خطرناك‌ترين اشتباهي كه در لايحه دولت هست و مجلس هم اندكي آن را تصحيح كرده، در اين است كه منطق اصلي اين لايحه به‌گونه‌اي است كه گويا حقوق و دستمزد در ايران در سطح چارچوب استانداردهاي بين‌المللي توزيع مي‌شود؛ اما قيمت حامل‌هاي انرژي در حد استانداردهاي بين‌المللي نيست.

به این معنا که دولت با هدفمندی یارانه ها در صدد گرفتن آن چیزی از مردم است که براساس تعاریف بین المللی تعریف شده اما در داخل کشور اینگونه نیست و درعوض خواهان اهدای مبلغی برای جایگزین کردن آن است، جایگزین که از نظر ارزش مالی بسیار و بسیار کمتر از چیزی است که گرفته می شود.

به هرترتیب طرح تحول اقتصادی یا هدفمندی یارانه ها در فاز اول اجرا شد و به اعتراف بسیاری از نمایندگان مجلس و همچنین کارشناسان اقتصادی این طرح در مرحله اول نتوانست آن عدالتی که مدنظر بود و آن رشد و توسعه را که برای کشور پیش بینی کرده بود محقق سازد. باشروع کار دولت یازدهم یکی از مهمترین نگرانی های دولت خارج کردن وضعیت مالی اقتصاد ایران از رکودتورمی و بهبود وضعیت تولید که قسمت عمده آن به دلیل اجراشدن فاز اول یارانه ها صورت پذیرفت، بود. اما دغدغه فوری تر دولتمردان یازدهم تامین منابع مالی پرداخت یارانه نقدی به مردم با وجود خالی بودن خزانه و کاهش چشم گیر منابع مالی بود. این موضوع با تخصیص اعتبارات خاص و چرتکه اندازی های تیم اقتصادی دولت تا امروز پیش رفت و برخلاف گفته برخی از منتقدین کابینه دکتر روحانی، پرداخت یارانه نقدی هنوز قطع نشده است. درکنار آن دولت جدید تمام تلاش خود را به کار گرفت تا خلاف رویه سال های گذشته لایحه بودجه را در زمان قانونی تعیین شده براساس قانون اساسی همراه با تبصره هایی برای تعین تکلیف فاز دوم هدفمندی یارانه ها به مجلس ارائه کند. هم اکنون لایحه بودجه سال آینده به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید و مردم منتظرند تا نتیجه تصمیمات اقتصادی دولت کنونی را با توجه به وعده آغاز فاز دوم هدفمندی یارانه ها برزندگی خود شاهد باشند. نکته مهم و اساسی این است که با وجود فرصت زمانی تا آغاز فازدوم هدفمندی یارانه ها، اخبار ضد و نقیضی پیرامون افزایش قیمت حامل های انرژی و سوخت و حتی نان که قوت قالب مردم ایران است شنیده می شود. بوی سخنان بنزینی مسئولان، نمایندگان مجلس و رسانه ها چنان فضای اجتماعی را دربرگرفته که در آستانه روزهای پایانی سال، استرس افزایش قیمت این سوخت مهم، افکارعمومی را دچار سرگیجه کرده است.

نهایتا علی طیب نیا، وزیر اموراقتصادی و دارایی دولت یازدهم با بیان اینکه به منظور اجرای فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها از ابتدای فروردین‌ماه و یا اردیبهشت‌ماه در ۲۰ روز باقیمانده به پایان سال، فرم خوداظهاری دریافت یارانه نقدی توزیع می‌شود و یارانه نقدی در فاز دوم تنها به افراد نیازمند داده می‌شود، گفت: قطعا در قیمت حامل‌های انرژی تجدیدنظر شده و افزایش قیمت‌ها ملایم بوده تا از هرگونه فشار بر اقتصاد کشور و مصرف‌کنندگان خودداری شود.

طیب‌نیا با بیان این که واقعی شدن قیمت‌ها به طور تدریجی در چند سال انجام می‌شود، خاطرنشان کرد: البته شیب افزایش قیمت حامل‌های انرژی مختلف متفاوت است و حامل‌های انرژی مرتبط با بخش تولید با شیب ملایم‌تری افزایش قیمت را شاهد هستند.

این سخنان طیب نیا شاید پیش از آغاز فازدوم هدفمندی یارانه و در بازار شایعات تاحدی بتواند صحبتی موثق برای افکارعمومی و رسانه ها در مورد تکلیف فازدوم باشد اما تجربه نشان داده که مسئولان همواره پیش از آغاز یک طرح از افزایش ملایم قیمت ها سخن می گویند اما آنچه در عمل پیاده می شود به هم ریختگی بازار است. درواقع سوال مهم این است که آیا این تجربه برای فاز دوم هدفمندی و سخنان وزیر اقتصاد تکرار خواهد شد؟ آیا براساس گفته های فرشاد مومنی و بسیاری منتقدین دیگر طرح هدفمندی یارانه ها، بازهم مسئولان کشور در شرایط واقعی دست به آزمون و خطا خواهند زد؟ سوالاتی که پیرامون فازدوم پیش می آید می تواند به شرح زیر باشد:

1- تاچه حد اجرای فاز دوم هدفمندی یارانه می تواند منجر به ایجاد شکاف دردیوارمحکم رکود کنونی به خصوص در بخش تولید شده و براساس آنچه در اهداف اولیه آن لحاظ شده بود رونق اقتصادی را به همراه داشته باشد؟

2- بازه زمانی که نه فقط مسئولان دولت، که اقتصاددانان خبره کشور برای رسیدن به چنین هدفی در نظرگرفته اند چیست؟

3- تاچه حد مسئولان اقتصادی دولت توانسته اند شیب ملایم قیمت ها را با شرایط واقعی پس از اجرای فاز دوم تدوین کنند، درواقع منظور از شیب ملایم نزد مردان اقتصادی دولت یازدهم چیست؟

4- منظور از قشر نیازمند برای دریافت یارانه نقدی در فازدوم چه کسانی هستند؟ آیا بازهم شاهد تکرار تعریف های نادرست از نیازمندان مانند آنچه در توزیع سبدکالا روی داد خواهیم بود؟

5- درصورت بهبود شرایط تولید، نوسانات بازار ارز چگونه مهار خواهد شد و دولت برای بهبود آن چه تصمیماتی دارد؟

6- با توجه به سخنان وزیر اقتصاد مبنی بر تعلق گرفتن یارانه نقدی به قشری از جامعه، منبع اصلی تامین این مبلغ چیست ؟

7- چنان قرار بر این باشد که عده ای از مردم ( که نه در دسته نیازمندان و نه در گروه اغنیا جای می گیرند) از لیست دریافت کنندگان یارانه نقدی حذف شوند، چه تصمیمی برای کاهش مخارج این گروه از افراد، افزایش قدرت خرید در شرایط اجرای فازدوم هدفمندی و درواقع حمایت از این قشر در برابر افزایش حامل های انرژی گرفته شده است؟

8- آیا در کنار افزایش قیمت حامل های انرژی، شاهد افزایش مالیات قشری از جامعه که نه تنها به دریافت یارانه نقدی نیازی ندارند، بلکه حتی افزایش چشمگیر قیمت حامل های انرژی تاثیرچندانی بر زندگیشان نخواهد داشت خواهیم بود تا یکی از ابعاد اصلی عدالت اقتصادی تامین شود؟

قطعا افکار عمومی، رسانه ها و کارشناسان اقتصادی سوالاتی بیش از آنچه در این مطلب مطرح شد از تیم اقتصادی دولت و نمایندگان مجلس دارند و این خود می طلبد تا برخلاف رویه مسئولان دولت سابق و آنچه در توزیع سبدکالا شاهدش بودیم، دولتمردان کنونی پیش از اجرای این طرح به این سوالات پاسخ جامع و مانع را بدهند.
telegram 19dey.com

تگها: دولت, هدفمندی, یارانه, فازدوم, شیب, نیازمند

شامل تصویر کد امنیتی به صورت CAPTCHA.

شبکه خبری

نسخه قابل چاپ:
تعداد نظرات: 0
همه مطالب تاریخ: ٢٠-١٢-١٣٩٢, ١١:۵٧