سایت خبری تحلیلی 19دی آنلاین

فلاحت پیشه: مخالفان توافق هسته یی در موضع ضعف قرار گرفته اند

«حشمت الله فلاحت پیشه» تحلیلگر مسایل بین المللی در گفت وگوی تفصیلی با ایرنا افزایش سرمایه گذاری، از میان رفتن ایران هراسی و گسترش همکاری های منطقه یی و بین المللی را از مهمترین دستاوردهای توافق هسته یی دانست و تاکید کرد که مخالفان توافق، به راحتی نمی توانند به آن آسیب برسانند.



انبوه بحث های سیاسی و حضور گسترده ی قدرت های بین المللی در طولانی ترین گفت وگوهای دیپلماتیک با عنوان مذاکرات هسته یی موجب شد تمرکز بسیاری در داخل و خارج از ایران به این موضوع جلب شود.

از دید برخی ناظران، توافق صورت گرفته در روز بیست و سوم تیرماه آغاز بسیاری از روندهای تازه در سیاست خارجی و حتی تحولات منطقه یی و بین المللی است.

گروه پژوهش و تحلیل خبری ایرنا در گفت وگویی با فلاحت پیشه، عضو هیات علمی دانشگاه و تحلیلگر مسایل سیاسی و بین المللی، به تحلیل و ارزیابی توافق هسته یی، وضعیت گفت وگوهای 2 سال گذشته و دستاوردها و پیامدهای آن در سطح منطقه یی و بین المللی پرداخت.

فلاحت پیشه بر این باور است که نخستین دستاورد توافق هسته یی، پایان دادن به ایران هراسی است؛ یعنی بسیاری از کشورها که طی سال های گذشته به بهانه ی ایران هراسی به اعمال و افزایش قدرت خود پرداخته اند، اکنون با از میان رفتن این بهانه دیگر نمی توانند در این راه گام بردارند.

در ادامه، مشروح گفت وگوی ایرنا با فلاحت پیشه آمده است:

 

*** ایرنا: پس گذشت 12 سال از مناقشه ی هسته یی، ایران و قدرت های جهانی توانستند با حل و فصل اختلاف های خود به توافق دست یابند. چه چیزی باعث شد تا این توافق به این درجه از اهمیت برسد که بخش مهمی از توان دیپلماتیک جمهوری اسلامی ایران و 6 قدرت جهانی را برای سال ها به خود اختصاص دهد؟

**فلاحت پیشه: موضوع هسته یی ایران مهمترین پرونده ی سیاسی- دیپلماتیک پس از جنگ سرد بود. در حقیقت، جمهوری اسلامی ایران وارد گفت وگو با باشگاه قدرت های کنونی جهان شد که این گفت وگو نتیجه یی برد- برد را نه تنها برای جمهوری اسلامی ایران بلکه همه ی اعضای این باشگاه به همراه داشت. این سخن را تنها ایران نمی گوید بلکه همه ی اعضای این باشگاه بر آن تاکید می کنند. باشگاه در حوزه ی روابط بین الملل عبارت از حوزه ی انحصاری قدرتمندانی است که دیگران را به جمع خود راه نمی دهند. در حقیقت، این باشگاه قدرت ها بودند که در برابر ایران قرار گرفتند. 6 قدرت بزرگ جهان از جمله پنج قدرت دارای حق وتو، سازمان ملل متحد و شورای امنیت، اتحادیه ی اروپا و بسیاری از نهادهای دیگر مانند بانک جهانی و صندوق بین المللی پول روابط خود را با موضوع هسته یی ایران پیوند زده بودند.

این موارد نشان می دهد در حالی که این کشورها و نهادها به صورت باشگاه قدرت ها گردهم آمده و با تحریم و تنبیه ایران حتی تصمیمی پرهزینه چون جنگ را در چارچوب فصل هفتم منشور سازمان ملل برنامه ریزی می کردند، با انجام توافق هسته یی، توانستند به وضعیت برد- برد برسند. به نظر من این موضوع یک دستاورد بزرگ به حساب می آید که در عمل به معنای شناسایی جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک قدرت است.

از دیگر سو، ما 2 کانون قدرت یا باشگاه در جهان امروز داریم؛ نخست گروه هشت که اکنون با تحریم روسیه گروه هفت نامیده می شود و دیگری گروه20 است. ایران کشوری است که با توجه به شاخص های قدرت یعنی جغرافیای سیاسی و جغرافیای اقتصادی از امکانات لازم برای حضور در گروه 20 برخوردار بوده اما هیچ زمان به این گروه دعوت نشده است. من معتقدم حتی ایران، امروز بالاتر از برخی کشورهای حاضر در جمع باشگاه دارندگان قدرت مانند عربستان سعودی، ترکیه و آفریقای جنوبی قرار دارد.

 

*** ایرنا: چه عواملی باعث شد گفت وگوها طی 2 سال گذشته، متفاوت با دوره های پیشین برگزار شود و در فرجام به موفقیت برسد؟

**فلاحت پیشه: مسوول پرونده ی هسته یی ایران، شورای عالی امنیت ملی است و دولت تنها یک عضو از این شورا به حساب می آید. شورای عالی امنیت ملی به ریاست رییس جمهوری و زیر نظر رهبری فعالیت دارد. در این میان، جهت گیری دولت ها نیز بر روند حرکت آن تاثیرگذار بوده است. در گذشته سیاست کشور همزمان با سیاست های بین المللی به گونه یی نبود تا این توافق شکل بگیرد. ما در گذشته دیدیم که نوع همکاری های ایران با دولت آمریکا در زمان ریاست جمهوری «جورج واکر بوش» بیشتر از زمان همکاری های ایران در زمان «باراک اوباما» بود یعنی ایران در سال 2001 و 2003 میلادی در 2 قضیه ی افغانستان و عراق با کشورهای ثالث همکاری هایی را صورت داد. ایران با هدف تامین امنیت منطقه و آمریکا در چارچوب هژمونی بین المللی با یکدیگر همکاری کردند ولی در فرجام دولت بوش ایران را «محور شرارت» اعلام کرد و حتی تا آستانه ی جنگ پیش رفت. من معتقدم در طرف ایرانی نیز برخی موضع گیری های نادرست شکل گرفت که به تهدیدزایی و بی اعتمادی نسبت به ایران منجر شد.

با شکل گیری شرایط تازه، در دوران اوباما آمریکا در چارچوب سیاست ویژه ی خود و دولت روحانی در قالب رویکرد تنش زدایی عمل کرد. به نوعی یک مقطع حساس در عرصه ی بین المللی شکل گرفت که می توان از آن به «قلاب شدن زنجیرهای سیاسی» یاد کرد. من معتقدم این 2 قلاب هنوز با یکدیگر سفت و محکم نشده است یعنی 25 درصد استحکام آن شکل گرفته و باید برای 75 درصد آینده برنامه ریزی کرد.

 

*** ایرنا: دستاوردهای توافق هسته یی برای ایران چیست؟

**فلاحت پیشه: نخستین دستاورد می تواند پایان دادن به افسانه ی تهدید ایران یا ایران هراسی باشد؛ یعنی کشورهایی که طی سال های گذشته به بهانه ی ایران هراسی به اعمال و افزایش قدرت خود پرداخته اند، اکنون با از میان رفتن بهانه ی ایران هراسی نمی توانند این راه را ادامه دهند. اکنون ایران داعیه دار ثروت و قدرت در حوزه ی مشروع بین المللی است و به سمت احیای پایگاه های خود گام برمی دارد.

موضوع دوم این که ایران کیاست دیپلماتیک خود را در موضوع هسته یی نشان داد و هیچ وقت خود را وارد بحران های بیهوده ی منطقه یی و بین المللی نکرد. ایران در اوج بی تجربگی کشورهایی مانند عربستان سعودی به شدت پخته عمل کرد. عربستان نتوانست سیاست خود را در یمن و بحرین پیاده سازد اما ایران توانست سیاست خود را در جمع قدرت های مخالف بین المللی به خوبی پیش برد.

ملموس ترین دستاورد این توافق نیز بازگشت دلارها، بازیابی بازارهای نفتی و جذب سرمایه گذاری است که از همین هفته با سفر هیات های فرانسوی و آلمانی آغاز خواهد شد. اگر درباره ی این موضوع ها مدیریت مناسبی در کشور صورت بگیرد می تواند به توسعه منتهی شود.

 

*** ایرنا: پیامد توافق هسته یی بر تعاملات خارجی ایران به ویژه روابطش با کشورهای غربی از جمله آمریکا چه خواهد بود؟

**فلاحت پیشه: من هنوز به عقلانی عمل کردن غربی ها خوشبین نیستم اما به نظر می رسد تحولات بین المللی می تواند کشورهای غربی را بیش از پیش به سمت عقلانیت سوق دهد. تحولاتی مانند تروریسم و ظهور داعش که در منطقه شکل گرفته، ناامیدی از نظام های ارتجاعی عرب، ترس از جنگ افروزی رژیم صهیونیستی این ها همه مواردی است که کشورهای غربی را به شدت نگران کرده است. من معتقدم در آینده تحولاتی شکل خواهد گرفت که در آن ایران طرف بازنده و هدف تهدید نیست بلکه به عنوان همکار به حساب می آید. در این شرایط غرب از همکاری ایران استقبال خواهد کرد و ایران در آن زمان می تواند برگ برنده را در دست بگیرد.

 

*** ایرنا: پیامد توافق هسته یی بر روابط منطقه یی ایران چه خواهد بود؟ آیا این توافق آن گونه که برخی مدعی هستند تنش ها را در منطقه افزایش می دهد یا می تواند نقطه ی شروعی برای تعامل منطقه یی و صلح و ثبات بیشتر باشد؟

**فلاحت پیشه: 2 دسته تحلیل راهبردی در عرصه ی منطقه یی در مورد پیامدهای توافق هسته یی وجود دارد؛ تحلیل هایی معطوف به ثبات و تحلیل هایی بر پایه ی بی ثباتی و بحران.

من معتقدم توافق هسته یی ایران و گروه کشورهای 1+5 بزرگترین عامل تقویت کننده ی ثبات در منطقه پس از دوره ی جنگ های دولت بوش است. در این میان، پیام رییس جمهوری اسلامی ایران نیز در پایان بیانیه ی نهایی هسته یی پیام صلح و دوستی برای کشورهای عرب بود یعنی از بین بردن ترس و دلهره در میان همسایگانی که فکر می کنند ایران به قدرتی بدون رقیب تبدیل شده است. این پیام تقویت کننده ی راهبرد همیشگی ایران یعنی راهبردی برپایه ی ثبات است.

 

*** ایرنا: برخی از جمله شماری در آمریکا مخالف توافق هسته یی هستند. آیا امکان اینکه این جریان در آینده به توافق آسیبی برساند وجود دارد؟

**فلاحت پیشه: من معتقدم مخالفان اصلی این توافق در سه کانون متمرکز شده اند. نخست، کانون نومحافظه کاری در آمریکا است که اعتقاد این گروه، جنگ با ایران است اما فضای بین المللی شکل گرفته طی سال های گذشته این کانون را تضعیف کرده است، هرچند این کانون به طور جدی به مخالفت خود ادامه می دهد. البته هنگامی که رییس جمهوری آمریکا گفت من هرگونه قانون ضد توافق را وتو خواهم کرد یعنی اوباما به نیابت از اجماع شکل گرفته در آمریکا با این کانون مقابله خواهد کرد. من امیدوارم این نیابت وارد حوزه ی وتو نشود و خود اوباما وارد گفت وگو با این کانون شود، همانگونه که پیش از این وارد گفت وگو با کمیته ی روابط خارجی سنا بر سر قانون بررسی توافق هسته یی شد.

کانون های دیگری برای آسیب زدن به این طرح وجود دارد. نخست، ارتجاع عرب که بیشترین سود را از فضای بین المللی علیه ایران برد. این کانون کارشکنی های بسیار خواهد داشت و با هزینه ی زیاد تلاش خواهد کرد تا لابی های خود را در کنگره ی آمریکا فعال کند. کانون سوم رژیم صهیونیستی است. البته صهیونیست ها بر سر این مساله با شهروندان خود نیز درگیر خواهند شد. «بنیامین نتانیاهو» به عنوان مخالف جدی توافق در داخل با مشکلات زیادی مواجه خواهد شد. همواره گفته ام هیچکس به مانند نتانیاهو تاوان این توافق را پس نخواهد داد. در روزهای گذشته در رسانه هایی نظیر «هاآرتص» و ارگان های چپ در داخل رژیم صهیونیستی به شدت نتانیاهو را زیر سوال برده اند و او را بازنده ی اصلی این توافق معرفی می کنند.

در داخل کشور نیز مخالفت ها 2 دسته است؛ گروه نخست که انتقادهای دلسوزانه یی دارند و دولت باید با آن ها با رویکرد اقناعی روبه رو شود. گروه دوم نیز مخالفان افراطی هستند که من معتقدم افراطی ها در حوزه ی سیاست خارجی در ایران در حاشیه هستند. آنان هرچند ممکن است حنجره های پر سر و صدایی داشته باشند اما در حاشیه قرار دارند. من معتقدم رییس جمهوری و برخی از مسوولان دولتی بیش از حد مواضع افراطیان را مورد انتقاد قرار می دهند و به نوعی آن ها را شناسنامه دار می کنند در حالی که این گروه در حاشیه ی تحولات سیاسی قرار دارند.

 

*** ایرنا: چه عواملی باعث پایداری و مستحکم ماندن توافق هسته یی می شود؟

توافق هسته یی رخداد بزرگی است که گام نخست آن برداشته شده و چند گام عمده در راه تحقق آن وجود دارد. اگر مقام ها و مسوولان بلندپایه ی ایران در برداشتن گام ها با صلابت عمل کنند، باعث پایداری و مستحکم ماندن توافق هسته یی خواهد شد. معنای صلابت نیز این است که وحدت میان مسوولان و مقام های بلندپایه وجود داشته باشد. تبدیل کردن اختلاف به وحدت باعث می شود که ایران در چارچوب شاخص های قدرت گام بردارد.

telegram 19dey.com
شامل تصویر کد امنیتی به صورت CAPTCHA.

اخبار مرتبط

شبکه خبری

نسخه قابل چاپ:
تعداد نظرات: 0
همه مطالب تاریخ: ٣١-٠۴-١٣٩۴, ١٣:٢۴