سایت خبری تحلیلی 19دی آنلاین

جنگ سرد دیگری در راه است؟

بروز شده : ٧-١٠-١٣٩٣, ١٩:١٧    نسخه چاپی    
می توان گفت نقطه آغازین جنگ سرد جدید منعطف با افول سیستم تک قطبی امریکا در سال 2008 تقارن می یابد زمانی که بحران اقتصادی غرب (امریکا) را در بر گرفت و روسیه به موازات بهبود نسبی قدرت اقتصادی خود، به گرجستان حمله نمود و نهایتا خود مختاری مناطق اوسیتای جنوبی و ابخازیا را رسمیت بخشید. مرحله دوم این فرایند در سال 2010 همزمان با اوج گیری تحولات سیاسی در خاورمیانه روی داد.

جنگ سرد یک رقابت ضروری بود که مسائل اساسی را یک بار و برای همیشه حل و فصل کرد.(1)

ایمان سهرابی: عبارت جنگ سرد جدید به ماهیت روابط تیره و تار میان ایالات متحده و روسیه اشاره دارد به ویژه از زمانی که ولادیمیر پوتین در سال 2000 به قدرت رسید، به طور گسترده در تفسیر سیاست امروز جهان به کار می رود. روزنامه نگاران، کارشناسان و حتی سیاست مداران به آن اشاره می کنند یا بر سر وجود آن بحث می کنند.(2) در مدت اخیر به خصوص بعد از  الحاق کریمه به روسیه، فصل جدید در روابط مسکو و واشنگتن گشوده شده و این فصل با فصول گذشته در دوران بعد از جنگ سرد تفاوت دارد. لحن کلام و گفتار مسکو و واشنگتن نسبت به یکدیگر دگرگون شده و سیاست های علمی دو کشور در قبال یکدیگر نیز دستخوش دگرگونی شده است. روسیه از گروه 8 کنار گذاشته شده و گروه 7 به ترکیب سابق خود برگشته است. در این میان، برخی از تحلیلگران از جنگ سرد جدیدی بین آمریکا و روسیه سخن می گویند. آیا واقعا بین آمریکا و روسیه، جنگ سرد جدید آغاز شده است؟

با وجود تفاوتی که بین قدرت آمریکا و قدرت روسیه در مقایسه با اتحاد شوروی در جنگ سرد به وجود آمده، هر دو کشور از قدرت های مهم و جهانی هستند. تردیدی نیست که روسیه با شوروی سابق برابری قدرت ندارد و نمی توان آن را به عنوان یک ابر قدرت توصیف کرد اما بی تردید روسیه از قدرت های جهانی است و تنش بین دو قدرت جهانی در این مقطع می تواند سایه سنگینی بر همه روابط بین الملل بیفکند. از سوی دیگر به نظر می رسد جنگ سرد منعطف جدیدی در مناسبات غرب- شرق با تعاریف نسبتا متفاوت در حال شکل گیری است. جنگ سردی که فاقد جنبه های ایدئولوژیکی حداقل از جانب روسیه است و در مقایسه با  قدرت نرم با امریکا فاقد جنبه های جهان شمولی و به باوری در موضع بسیار ضعیفی بسر می برد. با این وجود در بعد سخت افزاری، رقابت ها و تقابل ها با مفاهیم ژئوپولوتیکی (در حوزه پیرامونی روسیه، خاورمیانه و...) جنبه عینی تری به خود گرفته است. 

می توان گفت نقطه آغازین جنگ سرد جدید منعطف با افول سیستم تک قطبی امریکا در سال  2008 تقارن می یابد زمانی که بحران اقتصادی غرب (امریکا) را در بر گرفت و روسیه به موازات بهبود نسبی قدرت اقتصادی خود، به گرجستان حمله نمود و نهایتا خود مختاری مناطق اوسیتای جنوبی و ابخازیا  را رسمیت بخشید. مرحله دوم این فرایند در سال 2010 همزمان با اوج گیری تحولات سیاسی در خاورمیانه روی داد؛ تحولاتی که  روسیه را به بازنگری در سیاست خارجی و مناسبات با غرب وارد داشت و فاز سوم در مقطع کنونی ( سال 2014 ) که با بروز بحران اوکراین ، استقلال کریمه شکل گرفت و موقعیت روسیه را در آب های دریای سیاه تثبیت نمود، به اوج خود رسید.  مسیری که در صورت عزم جدی غرب در اعمال سیاست های تحریمی علیه روسیه، گرایش این کشور را به سمت شرق شدت می بخشد. انقعاد قرداد 400 میلیار دلاری کرملین با پکن و تشدید رفتارهای ساختارگرایانه، همانند  تشکیل اتحادیه اوراسیایی (روسیه، بلاروس، قزاقستان) تحکیم هم گرایی در شانگهای  و یا تشدید مناسبات با گروه بریکس ( با عضویت چین، هند، افریقای جنوبی، برزیل) را می توان در این چارچوب  مورد اشاره قرار داد.(3)

به نظر می رسد با وجود گرایش های تند در آمریکا و روسیه، مدیران سیاسی دو کشور سعی در حل دیپلماتیک منازعات داشته و در پی گسترش آن نیستند. به علاوه اروپا نقش بسیار قابل توجهی در این مدیریت دارد. هرچند که در اروپا، بخش شرقی ضد روسی تر از دیگران است اما قدرت های اصلی اروپایی به خصوص آلمان و فرانسه تمایلی به احیا و گسترش تنش بین آمریکا و روسیه ندارند و آن را به سود خود نمی بینند.(4) از آن چه گفته شد، این استنتاج و استتنباط را می توان داشت که بین آمریکا و روسیه تنش هایی به وجود آمده، اما اگر این تنش ها را با دوران جنگ سرد برابر تصور کنیم، به نوعی پیچیدگی های معاصر را ساده و دو قطبی کرده ایم. واقعیت آن است که دوران روابط بین المللی بعد از جنگ سرد به مراتب پیچیده تر از هر دوران مشابه و معاصری است.

1-  جنگ سرد: یک تاریخ جدید: جان لوئیز گادیس، نیویورک: 2005 

2- روسیه، امریکا و جنگ سرد جدید: نشریه مطالعات نظامی و استراتژیک: زمستان 2010

3- جنگ سرد جدیدی در راه است: مهدی صالحی، دیپلماسی ایرانی: 16 شهریور 1393

4- جنگ سرد جدید: واقعیت و رویا: کاظم سجادپور، دیپلماسی ایرانی: خرداد 1393

telegram 19dey.com

تگها: جنگ سرد, امریکا, روسیه

شامل تصویر کد امنیتی به صورت CAPTCHA.

شبکه خبری

نسخه قابل چاپ:
تعداد نظرات: 0
همه مطالب تاریخ: ٧-١٠-١٣٩٣, ١٩:١٧