سایت خبری تحلیلی 19دی آنلاین

مروری بر تحولات قاره سبز در سالی که گذشت(1)

امروز و روزهای آینده نگاهی داریم بر رویدادهای مهم این قاره که به نظر می‌رسد برخی از آن ها چالش‌های پیش روی سیاستمداران در سال جدید هم باشد.

قاره سبز در سالی که گذشت، بستر حوادث بسیار بود. اروپاییان بسیار کوشیدند تا با اعتراضات خود سیاست‌های ریاضتی دولت‌ها را به چالش بکشند اما بحران اقتصادی نسبت به اعتراضات مردمی وزنه سنگین‌تری داشت و سیاست‌های ریاضتی با شدت هرچه تمام‌تر ادامه یافت. از سوی دیگر سیاستمداران اروپایی در گیر و دار بحران اقتصادی یک چشمشان را به درگیری‌های اوکراین دوخته بودند و چشم دیگرشان به مذاکرات هسته‌ای ایران و جاذبه‌های سرمایه‌گذاری در این کشور می‌نگریست.

امروز و روزهای آینده نگاهی داریم بر رویدادهای مهم این قاره که به نظر می‌رسد برخی از آن ها چالش‌های پیش روی سیاستمداران در سال جدید هم باشد:

اروپا و مذاکرات هسته‌ای ایران

با دستیابی به توافق میان‌مدت در روزهای پایانی نوامبر 2013، سال 2014 با خوش‌بینی فزاینده برای دستیابی به «توافق جامع» در موضوع هسته‌ای ایران با گروه 5+1 (روسیه، چین، فرانسه، انگلستان، ایالات متحده و آلمان) آغاز شد؛ تا به آنجا که با بهبود روابط و چشم‌انداز روشن پیش رو، ایران، در صدر فهرست «فایننشال تایمز» برای گردشگری در سال 2014 جای گرفت. خوش‌بینی‌ای که با پایان یافتن سال و پس از برگزاری چندین دوره مذاکرات فشرده و گفتگوهای دو و چند جانبه با شش کشور، که تا امروز نتیجه‌ای جز تمدید مذاکرات و تعلیق بخشی از تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران در پی نداشته، به قوت روزهای آغازین آن نیست.

بسیاری از تحلیل‎‌گران بر این باورند که شاید دستیابی به آنچه در مذاکرات «توافق جامع» می‌خوانند امکان‌پذیر نباشد، بسیاری دیگر تحلیل می‎‌کنند که پایان‌دهی به چند دهه خاموشی در روابط ایران و آمریکا و دستیابی به توافقی که در همه جوانب و در یک گام، نظر طرفین را برآورده سازد بسیار سخت به نظر می‌رسد و شاید دستیابی به توافق گام به گام عملی‌تر باشد.

پس از انتشار گزارش آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در اواخر ژانویه 2014 که در آن اعلام شده بود «ایران تولید اورانیوم با غنای 20 درصد را تعلیق کرده و روند رقیق‌سازی ذخایر 20 درصد خود را نیز آغاز کرده است»، وزرای خارجه اتحادیه اروپا طی نشستی به تعلیق بخشی از تحریم‌های ایران در چارچوب برنامه اقدام مشترک با ایران رای‌ دادند.

اتحادیه اروپا در بیانیه‌ای اعلام کرد که در راستای طرح اقدام مشترک توافق شده میان ایران و گروه 1+5 در 24 نوامبر 2013، شورای اروپا بعضی از اقدامات محدود ساز علیه ایران را به مدت 6 ماه به حالت تعلیق درآورد. با تمدید مذاکرات، روند تعلیق تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران ادامه یافته است.

در آخرین دور مذاکرات که در روزهای میانی دسامبر 2014 در ژنو سوییس برگزار شد، دو طرف اعلام کردند که بنا دارند، ظرف چهار ماه آینده و زودتر از موعد پایانی (جولای 2015)، به توافق نهایی دست یابند.

ایران خواهان آن است که تحریم‌ها به طور یک‌جا لغو شوند؛ این در حالی است که مقامات آمریکایی از «تعلیق گام به گام» تحریم‌ها سخن می‌رانند و به نظر می‌رسد این مورد از اختلافات مهم دو طرف در رسیدن به توافق باشد. بسیاری از تحلیل‌گران بر این باورند که با نیم‌نگاهی بر بحران اقتصادی اروپا، ممکن است این اتحادیه تحریم‌های خود را لغو کند. در این صورت باید دید که آیا سرمایه‌داران آمریکایی اجازه می‌دهند که بازرگانان اروپایی با فراغ بال از بازار مهمی که لغو تحریم‌ها در ایران برایشان فراهم می‌آورد سود ببرند یا دولتشان را برای لغو تحریم‌ها تحت فشار خواهند گذاشت.

سال 2015 می‌تواند سال پرماجرایی برای مذاکرات ایران و شش کشور بر سر موضوع هسته‌ای ایران باشد؛ گوئینکه پیش‌بینی نتیجه بسیار سخت است.

بحران اوکراین

پیوستن شبه‌جزیره کریمه به روسیه و جنبش استقلال‌طلبی در شرق اوکراین، بی‌شک از جمله رویدادهای مهم سال 2014 بوده است. اوکراین در روزهای میانی ماه مارس سالی که گذشت (اواخر اسفند 92)، در پی فروپاشی دولت «ویکتور یاناکوویچ» رییس جمهور وقت اوکراین، صحنه درگیری‎‌های بسیار بود که تا امروز، به ویژه در شرق اوکراین با شدت ادامه دارد.  یاناکوویچ تنها چند ماه پس از آنکه زیر بار معامله تجاری با اتحادیه اروپا نرفت، در پی اعتراضات مخالفینش که از پشتیبانی اروپا و ایالات متحده برخوردار بودند، پس از امضای توافق صلح، در فوریه (بهمن ماه) استعفا داد و کشورش را به مقصد روسیه ترک گفت.

با گسترش اعتراضات روس‌زبانان ساکن شبه‌جزیره کریمه اوکراین، پیامد ناآرامی‌های اوکراین و مخالفت با سیاست‌های کی‌یف، 95 درصد از ساکنین کریمه در همه‌پرسی بازپیوست این شبه جزیره به روسیه، که تا پیش از سال 1954 کنترل شبه جزیره را در اختیار داشت، شرکت کردند و به پیوستن دوباره به روسیه رای «آری» دادند.در ماه می (اوخر اردیبهشت و اوایل خرداد) مناطق دونتسک و لوهانسک در شرق اوکراین نیز اعلام استقلال کردند و شش ماه پس از آن، انتخابات برگزار کردند.

در همین حال، در سایر مناطق اوکراین، طرفداران حمایت شده از سوی غرب، در ماه می، «پترو پروشنکو» «پادشاه شکلات» را به ریاست جمهوری برگزیدند. ریاست جمهوری پروشنکو بلافاصله از سوی دولت‌های غربی به رسمیت شناخته شد.

تهدیدهای غرب علیه مسکو، به دلیل آنچه «اشغال و تجاوز» به خاک اوکراین می‌نامید چندان جدی و آسیب‌رسان نبود تا اینکه در اواخر جولای (اوایل مرداد ماه)، هواپیمای مسافربری خط پروازی MH17 از خطوط هوایی مالزی، برفراز شهرهای در حاکمیت استقلال‌طلبان شرق اوکراین، هدف حمله موشکی قرار گرفت و تمامی سرنشینان آن جان باختند.

کی‌یف بلافاصله و بدون در دست داشتن مدارک و شواهد کافی، استقلال‌طلبان را مقصر اعلام کرد، درحالی که آنها بارها اعلام کردند که ابزار لازم برای شلیک به هواپیمایی که در ارتفاع 3000 پایی پرواز می‌کند را در اختیار نداشته‌اند.

از سوی دیگر آخرین شواهد، من جمله ردپای پرواز سه جت‌ جنگنده اوکراینی در مسیر MH17 در رادار روسی روستوف، از شلیک اشتباهی جت جنگنده اوکراینی به هواپیمای مسافربری خبر می‌دهد.

سقوط MH17، بهانه خوبی شد تا ایالات متحده و اتحادیه اروپا، تحریم‌های سفت و سختی علیه روسیه اعمال کنند. اقدامی که گرچه باعث شد در کنار عوامل دیگر همچون کاهش بهای نفت، واحد پول روسیه نزدیک به 40% ارزش خود در برابر دلار را از دست بدهد، ولی به تغییر رفتار چندانی از سوی سیاستمداران روس در حمایت از روس زبانان شرق اوکراین نیانجامید.

باوجود توافق آتش‌بس که در ماه سپتامبر، میان دولت کی‌یف و استقلال‌طلبان به دست آمد، درگیری‌ها به قوت خود باقی ماند، درگیری‌هایی که تا کنون به کشته شدن بیش از 4000 نفر در شرق اوکراین انجامیده است. حتی اگر این درگیری‌ها خاتمه یابد، به نظر می‌رسد پیامدهای آن تا مدتها گریبان روسیه و غرب و روابط ویران شده‌شان را خواهد گرفت.

telegram 19dey.com

تگها: تحولات, اروپا, 2014

شامل تصویر کد امنیتی به صورت CAPTCHA.

شبکه خبری

نسخه قابل چاپ:
تعداد نظرات: 0
همه مطالب تاریخ: ١٢-١٠-١٣٩٣, ١٣:۵٧