سایت خبری تحلیلی 19دی آنلاین

عربستان ناگزیر از حمله نظامی به یمن بود؟

یمن؛ خندق اشتباهات آل‌ سعود

علیرضا آیتی، کارشناس ارشد غرب آسیا در وزارت امور خارجه در گفت وگو با دیپلماسی ایرانی به چرایی حمله عربستان به یمن و آینده پیش‌روی اقدامات آل سعود در قبال رویدادهای منطقه‌ای پرداخته است.

حملات عربستان به یمن تا چه میزان متاثر از ادراک حاکمان ریاض از روند معادلات منطقه ای ناشی از تغییرات تصاعدی خاورمیانه از جنبش های عربی تا پرونده هسته ای ایران است؟

در سطح تحلیل داخلی شاهد هستیم که عربستان دچار بحران های چهارگانه است که ریشه آن به دهه های قبل می رسد و صرفا با بیداری اسلامی و خیزش های مردمی جهان عرب این بحران ها بروز بیشتری یافته است. بحران مشروعیت، بحران ناامنی به ویژه بی ثباتی در مرزها و یارگیری داعش و القاعده شبه جزیره در داخل، بحران منطقه شرقیه و مطالبات حقوقی مردم و بحران رقابت شاهزادگان در حاکمیت. بواقع عربستان روی بشکه باروت یا آتشفشان خفته قرار دارد. عربستان برای حل مشکلاتش در داخل اقدامات زیادی به عمل آورد. اصلاحات جزئی و کنترل شده، توزیع پول بین مردم و تسهیل برای افزایش حضور زنان در برخی فعالیت ها، برخی تماس ها با شیعیان شرقیه، صدور تندروها و عناصر افراطی دردسرساز به عراق و سوریه و یمن و حتی لبنان، انتصابات مختلف در بدنه مدیریتی و جابجائی شاهزادگان و نخبگان سیاسی . . . اینها مسکن هائی بود که امیرعبدالله فقید دنبال کرد. البته در باطن این حرکت ها، حفظ ارکان حکومت آل سعود و حذف سدیری ها از مناصب مهم کشور قرار داشت که پس از مرگش سر و صدا به پا کرد. قطعا بحران منطقه شرقیه و تحولات بحرین اگر به انقلاب یمن مرتبط شود که به نظرم شده است، آل سعود دچار لرزش شدیدی در حاکمیت خواهد شد. مشکل مردم شرقیه یا بحرین و یمن نیستند. اینها حقوق خود را می خواهند ولی حرکت این مناطق بخودی خود ریاض را می لرزاند.

در سطح تحلیل بین المللی، باید نقش آمریکا را در نظر بگیریم. متحدان آمریکا در منطقه به وضعیتی گرفتار شده اند که آمریکا نمی داند با آنها چه کند. دچار سردرگمی در هیات حاکمه آمریکا هستیم، چه در قبال مصر مبارک، چه در زمان سقوط مرسی و به قدرت رسیدن السیسی، چه در زمان بحران بحرین و حتی سقوط علی عبدالله صالح در یمن. از همه مهمتر عربستان است. عربستان برای آمریکا حکم یکی از ایالت ها را دارد. این یک واقعیت است. گاهی یک کشور ظرفیت های پایدار دارد و می تواند خودش را اداره کند، خوب آمریکا خیالش راحت است و خیلی مداخله نمی کند. ولی این متحدان آمریکا هیچکدام به تنهائی قادر به حل مشکلاتشان نیستند.

در خصوص یمن، آمریکا سقف می گذارد، یعنی حوثی ها هم مثل حزب الله، مالکی و بشار اسد. این ها هم توسط متحدان آمریکا مهار می شوند ولی در یک سقف محدود. آمریکا مجوز حمله به یمن را داده است اولا به این دلیل که با پول سعودی و پرستیژ عرب ها هدفش را که بهره برداری اسرائیل است دنبال کند، ثانیا برای محور مقاومت و ایران هزینه بتراشد. خوب اگر عربستان موفق شد آمریکا هم سود می برد، اگر نشد، حیثیت عربستان بر باد می رود.

قدرت نمایی عربستان به رقبای منطقه ای و فرامنطقه ای چه مشکلی از این کشور حل می کند؟

عربستان قطعا نمی تواند از تغییرات بزرگ ساختاری جاری در جهان عرب مصون بماند. منطقه ما تبدیل به گردابی شده که هیچ کشوری نمی تواند خود را در امان نگه دارد، اگر وارد این گرداب نشوید ضرر کرده اید و این گرداب علیه امنیت و منافع شما جهت دهی می شود. اگر وارد شوید که یارگیری کنید، عوارض خودش را دارد. هر کشوری ظرفیتش بالاتر باشد از این گرداب جان سالم به در می برد. ایران به خوبی مدیریت می کند چون رهبری مقتدر، حکومتی مردم سالار و ظرفیت های ملی بالائی دارد که برای نظام مصون کننده بوده است. اگر بحران ریگی برای هر کشور دیگری رخ داده بود کار آن کشور تمام بود، ولی برای ما خیلی تاثیرگذار نبود. ترکیه با دموکراسی و پایگاه اسلامی اش از یکسو و از سوی دیگر با کمک دیگر کشورها تلاش دارد خود را مصون نگه دارد ولی ظرفیت هایش در حد و اندازه ایران نیست. ولی عربستان بحران های چهارگانه دارد و برای همین به هر طریقی متوسل می شود تا خودش را نجات دهد. از القاعده و داعش استفاده می کند، گاهی برای آمریکا خط و نشان می کشد و با روسیه و فرانسه کار می کند. همسوئی اش با رژیم صهیونیستی در پرونده هسته ای ایران چهره اش را تخریب کرده، یک روز هم به یمن حمله می کند. کارهائی که هیچ یک سودی برای عربستان نداشته است.

دستاوردهای حمله عربستان به یمن چه خواهد بود؟

عربستان گزینه خوب در اختیار ندارد. بین بد و بدتر گرفتار شده است. جنگی که آغاز می شود باید بتوانند تمام کرده و اعلام کنند که به اهداف خود رسیده اند. عربستان به هیچ هدفی نرسید و فقط کشتار کرد و مردم یمن را از خود دور کرد، جهانیان را شگفت زده کرد و خودش را کنار اسرائیل قرار داد که غزه و لبنان را به خاک و خون کشید. اسرائیل هم گزینه خوبی در قبال غزه و لبنان نداشت. پیروز میدان کسی است که جنگ را که راه می اندازد تمامش کند. آمریکا نتوانست جنگ عراق را به سرانجام برساند. بنابراین معتقدم هیچ جنگی گزینه خوبی نیست. هر کشوری هم واردش شود بین گزینه های بد و بدتر گرفتار می شود. سعودی اعلام کرد که بمباران ها را تمام می کند که البته فشارهای سیاسی ایران و روسیه و برخی کشورهای مخالف جنگ موثر بود. مصوبه شورای امنیت را هم گرفتند تا پرستیژ خود را تقویت کنند و کار را سیاسی - نظامی دنبال کنند. توقف بمباران ها بدون هیچ نتیجه ای، یعنی فروریختن حیثیت سعودی که البته فرو ریخت. مجبور شدند کم و بیش بمباران ها را ادامه دهند. این هم نمی تواند به نتیجه برسد و در نهایت طرح ایران که بر اساس ایجاد آرامش در یمن روی میز است باید اجرایی شود. چرائی حمله به عربستان هم به نظرم از سر استیصال است. انقلاب ها اگر در یمن و بحرین تکمیل شوند، پادشاهی سعودی به خطر می افتد. شاید با لشگرکشی و جنگ بتوان تا مدتی این انقلاب ها را به تاخیر انداخت، شاید با استفاده از القاعده تا مدتی بتوان خود را مصون نگه داشت ولی تا مدتی، نه برای همیشه. قطار تحولات منطقه چنان سریع به پیش می رود که اگر عربستان نتواند خودش را با آن تطبیق دهد، جا می ماند.

با تغییرات گسترده در نظام حاکمیتی عربستان، پیش بینی از تحولات سیاست خارجی این کشور به خصوص درباره اوضاع یمن چه خواهد بود؟

تحولات جاری منطقه به حدی سنگین است که عربستان با این تغییرات نمی تواند به تنهائی اوضاع را مدیریت کند. ظرفیت بالائی می خواهد که ریاض فاقد آنست. آمریکا باید تصمیم بگیرد که کشورهای منطقه و دوستانش چه کنند. گفته می شود که این جوانان روی کار آمده تصمیم به جنگ گرفتند ولی عمق کار بحث اجازه از آمریکاست. وزنه و لقمه ای که اینها برداشتند بزرگ بود و اجازه بزرگتر نیاز داشت که قطعا با آمریکایی ها مشورت کرده اند. می گویند شاهزاده مقرن به دلیل اینکه مادرش یمنی الاصل است و متعب هم به دلیل نارضایتی از انتصابات، با این جنگ مخالف بوده اند. این درست است ولی تاثیر آن سطحی است. جمهوری اسلامی ایران تاثیر زیادی در روند خواهد داشت. روسیه و چین و کشورهای همسو با ما هم موثرند. این سقف سریعتر باید علیه عربستان ایجاد شود که امنیت منطقه به هم نریزد. پیش بینی من این است که اقتدار امنیتی نظامی ایران، موفقیت در پرونده هسته ای، مدیریت بحران سوریه و عراق و یمن و ایجاد آرامش در این کشورها باعث خواهد شد دیگران تسلیم شرایط شوند، یعنی تحمیل شروط صلح بر منطقه. این شروط، مورد توافق همگان از جمله سازمان ملل هم هست. شروطی است که ایران چند سالیست مطرح کرده ولی طرف های مقابل خودشان را به خواب زده بودند. الان که داعش در حال تهدید امنیت جهانی است، شروط ایران طرفدار دارد. مبارزه با تروریسم و تکفیرگرایی، عدم مداخلات نظامی خارجی، گفتگوهای داخلی در میان گروه های درگیر در کشورها، برگزاری انتخابات سالم و شفاف و تشکیل دولت فراگیر. این مدل در همه کشورهای بحرانی قابل اجراست. همه معترفند که منطقه تحمل جنگ و درگیری ندارد چون فقط تروریسم و اسرائیل بهره می برند. آمریکائی ها هم نمی خواهند هزینه سنگینی در منطقه بپردازند. به همین خاطر آرامش و پایان منازعات، موضوعی راهبردیست که الان می بینیم به عنوان الگو، ایران و آمریکا دنبال می کنند. یمن خندقی است که کشورهای مختلف حتی خود آمریکائی ها علنا از آن فاصله می گیرند؛ گرچه ممکن است در خفا کارهائی بکنند ولی صراحتا نگرانند.

telegram 19dey.com

تگها: آل سعود, یمن, عربستان, حمله نظامی

شامل تصویر کد امنیتی به صورت CAPTCHA.

شبکه خبری

نسخه قابل چاپ:
تعداد نظرات: 0
همه مطالب تاریخ: ١٨-٠٢-١٣٩۴, ١٨:١٢