سایت خبری تحلیلی 19دی آنلاین

آلودگی هوا و دومین دلیل مرگ ایرانیان

خودرو متهم اصلی

بروز شده : ١-٠٩-١٣٩۵, ١٠:٣۶    نسخه چاپی    
مهم‌ترین و سنجیده‌ترین راهکار برای حل این مشکل، کاهش استفاده از وسایل نقلیه شخصی و افزایش سهم حمل و نقل همگانی در جابجایی مسافران همراه با ارتقاء کیفیت این ناوگان می‌باشد.

آیا می‌دانید در یک دهه گذشته، بیش از 280 هزار نفر بر اثر تصادفات‌ جاده‌ای جان باخته‌اند؟! این خبری است که سردار تقی مهری رئیس پلیس راهور ناجا در شهریورماه سال جاری اعلام کرده بود. و آیا می‌دانید سالانه بیش از 5000 نفر در کشور جانشان را بر اثر آلودگی هوا از دست می‌دهند؟! این هم خبری است که مسعود زندی معاون مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان محیط زیست چندروز پیش اعلام کرده بود.

این عددها که (البته اگر سخنان جامعه پزشکان در خصوص رابطه مستقیم سرطان (که بیشترین میزان مرگ و میر در کشور را رقم میزند) و آلودگی هوا را در نظر نگیریم) هرکدام یک انسان بی‌گناه است، که روزانه 70 نفر از آنها جان خود را بدلیل وجود یک آهن پارۀ خطرناک به نام ”خودرو“ از دست می‌دهد.

سروصدای آلودگی هوای تهران در این سالها و باز این روزها بقدری بلند است که گمان می‌رود دیگر کسی در جهان باقی نمانده باشد که خبر بحران آلودگی هوای تهران (پایتخت ایران) به گوشش نرسیده باشد. شهر تهران که یکی از آلوده‌ترین شهرهای جهان و آلوده‌ترین شهر ایران می‌باشد، آینه‌ای تمام‌نما از آینده تمامی شهرهای کشور است.

عوامل متعددی که در آلودگی تهران دخالت دارد (و در بین آنها عوامل جغرافیایی، از اهمیت بیشتری برخوردار است) تقریبا در اکثر کلانشهرهای کشور و مراکز استان‌ها وجود دارد. چه آنکه آلودگی هوای تهران فقط به خود تهران منتهی نمی‌شود و آثار هوای آلوده آن حتی در فاصله‌های بسیار دور مانند گرمسار و یا فیروزکوه نیز قابل مشاهده است. به این جهت، آلودگی تهران به یک معضل منطقه‌ای و حتی ملی تبدیل شده است که پاک‌سازی هوای آن نه تنها سلامت شهر تهران بلکه سلامت کشور را افزایش می‌دهد.

سهم پر رنگ خودروهای شخصی و موتورسیکلت‌ها در تمامی مطالعات و تحقیقات به اثبات رسیده است. اما چرا کسی فکری عاجل برای آن نمی‌کند؟ در حال حاضر بیش از 3000000 خودرو در خیابان‌های تهران جولان می‌دهند و این عدد برای کل کشور بیش از 15 میلیون خودرو است.

تأسف‌بارتر اینکه برابر تولیدات خودروسازان و پیش‌بینی‌های صورت گرفته، این عدد در آینده نزدیک به 30میلیون خودرو خواهد رسید و از هم اکنون معلوم است چه بلایی بر سر فضای سنگین تردد خیابان‌ها و بزرگراههای شهر تهران و دیگر کلانشهرها خواهد آورد.

باید بپذیریم که خودروها به جهت نارسایی‌هایی مانند غیر استاندارد بودن، فرسوده بودن، عدم رعایت معاینه فنی، در کنار فقدان شبکه کامل حمل‌و‌نقل عمومی، شبکه شوارع و معابر منظم، مسبب دردسرهایی بزرگ و معضلی ملی شده‌اند.

معصومه ابتکار رئیس سازمان حفاظت محیط زیست که این روزها بیشترین هجمه‌ها و البته بیشترین بار مسئولیت بر عهده اوست در تشریح اقدام‌های دولت برای رفع مشکل آلودگی هوا می‌گوید: گام‌های مهمی در استانداردسازی بنزین و گازوییل و همچنین خودروهای تولیدی کشور برداشته شده است، موتورسیکلت‌ها از آغاز مهرماه انژکتوری شده و موتورهای کاربراتوری تولید نمی‌شود.

وی با اعلام اینکه ارتقا معاینه فنی خودروها در دستور کار ما بوده و سیستم یکپارچه معاینه فنی به‌زودی افتتاح می‌شود، توضیح می‌دهد: ۷۰۰ هزار خودروی فرسوده را طی سه سال از رده خارج کردیم و از اسفند پارسال تاکنون نیز ۳۰ هزار تاکسی فرسوده از رده خارج شده‌اند. اقدام‌های مهمی نیز برای از رده خارج کردن مینی‌بوس‌ها و اتوبوس‌های فرسوده انجام شده است.

این در حالی است که هم اکنون فقط در پایتخت، بیش از یك میلیون و٨٠٠ هزار خودرو با عمر بالای ٥ سال در پایتخت تردد می‌كنند (یعنی حدود ٤٥ درصد ازخودروها) و اگر همین عدد را برای کل کشور در نظر بگیریم، یعنی نیمی از خودروهای کشور به عنوان عامل و خطری جدی برای سلامت مردم و هوای شهرها می‌باشند و قطعا این اقدامات باید مستمر و پایدار باشد تا نتیجه مطلوب حاصل شود.

معصومه ابتکار می‌گوید که 15سال زمان برای برنامه منسجم، کارآمد و مبتنی بر ساز و کار مدیریتی فرابخشی دولت درباره آلودگی هوا در کلان‌شهرها نیاز است و 16 دستگاه نیز در آن دخیل و سهیم هستند؛ اما سوال اینجاست که ضمانت اجرایی این اقدامات و عدم اعمال سلیقه دولت‌های بعدی در این برنامه به چه صورت خواهد بود؟ آیا در کشوری که بیش از ۲۰۰ هزار کیلومتر جاده دارد و خودروها و موتورسیکلت‌های موجودش، 70درصد آلودگی شهرهای کشور را تولید می‌کنند، می‌شود انتظاری بر بهبود این شرایط در چنین فاصله زمانی داشت؟ و مهمتر اینکه آیا می‌شود از تعداد تلفات سالیانه ناشی از این وضعیت در طی این 15سال چشم پوشید؟

این موضوع در کنار تعهدگریزی کارخانجات خودروساز در قبال محصولات تولیدی‌شان، تنها گزینه‌ای را که رو در روی انسان قرار می‌دهد، اقدام سریع و بودجه ریزی مناسب جهت گسترش و پوشش کامل شبکه حمل و نقل عمومی است. تجربه‌ای که هم در جهان و هم در کشور به اثبات رسیده است.

رشد و توسعه شهرها، افزایش جمعیت، حجم جابجایی‌های درون شهری و برون شهری، مالکیت سواری‌های شخصی، باعث بوجود آمدن ازدحام در سطح شبکه معابر اکثر کلان شهرها می‌شود. و تراکم بیش از حد وسایل نقلیه با توجه به ظرفیت محدود شبکه معابر، غیراستاندارد بودن جاده‌ها و خودروها، مشکلات متعددی از قبیل اتلاف زمان، افزایش مصرف سوخت و انرژی، آلودگی‌های زیست محیطی و صوتی و غیره به دنبال دارد.

از این رو مهم‌ترین و سنجیده‌ترین راهکار برای حل این مشکل، کاهش استفاده از وسایل نقلیه شخصی و افزایش سهم حمل و نقل همگانی در جابجایی مسافران همراه با ارتقاء کیفیت این ناوگان می‌باشد.

نتایج مطالعات کارشناسان حوزه حمل و نقل و محیط زیست نشان می‌دهد که با کاهش سهم خودروهای شخصی بنزین سوز و افزایش حمل و نقل عمومی گازوئیل سوز، تناژ انتشار آلودگی هوای شهر تهران را کاهش می دهد. تنها از بابت گسترش 15 درصدی سهم اتوبوس ها، روزانه 575 تن آلاینده کمتر منتشر شده و سالانه از انتشار 210 هزار تن آلاینده جلوگیری می‌شود.

همچنین از بابت کاهش مجموع سهم شخصی و موتور سیکلت، 390هزار تن کاهش انتشار سالانه خواهیم داشت. و این مهم آنجا بیشتر رخ می‌نماید که بدانیم، موتورسیکلت‌های موجود در سطح شهرها به دلیل کاربراتوری بودن، برابر 5 خودرو با استاندارد یورو 4 تولید آلودگی دارند.

در اهمیت این موضوع، توجه به این تفاوت در انتشار آلاینده‌های با منشاء بنزین و گازوییلِ کم گوگرد ضروری است، که هر یک کیلومتر نفر پیمایش با خودرو شخصی، پانزده برابر بیشتر از همین میزان پیمایش با اتوبوس، آلاینده منتشر می‌کند.

صرفه جویی در انرژی با تغییر 15درصدی سهم سفر از وسایل شخصی به عمومی، روزانه بیش از 600 میلیون تومان و سالانه برابر 220 میلیارد تومان خواهد بود. اما این مهم و اصولا حل مسأله آلودگی هوا، نیازمند یک فرهنگ‌سازی و مطالبه عمومی جدی است تا به مسأله ملی تبدیل شود و پیش از تبدیل شدن به یک بحران ملی، مرتفع گردد.

موضوعی که معصومه ابتکار نیز به آن اشاره دارد و می‌گوید: مشارکت مردم برای رفع مشکل آلودگی هوا بسیار مهم است. نمی‌شود که حتما همه خودروی شخصی بیرون بیاوریم، برای معاینه فنی خودرویمان وقت نداشته باشیم و بدون این همراهی‌ها و مشارکت مردم به یک نقطه تاثیر گذار برسیم. هرچه نرخ مشارکت مردم بالاتر برود، برنامه با سرعت و نتایج بهتری پیش خواهد رفت.

البته در کنار این مسأله لازم است موضوعات دیگری در مراتب بعدی تصمیم‌گیری و اعمال سیاست‌های لازم  قرار گیرد.

1- وجود شرایط وارونگی فراوان و استقرار مداوم سیستم‌های پرفشار در طول سال، از ویژگی‌های طبیعی تهران و بیشتر مناطق کشور است که نمی‌توان آنها را تعدیل کرده و یا از بین برد.

2- نقش بارش در آلودگی شهر تهران بیشتر از دما است. معمولا بارندگی به عنوان عامل پالاینده هوا تلقی می‌شود. اما باید بدانیم در این رابطه، روزهای با بارش بیش از 5 میلیمتر، اهمیت بیشتری دارند. بارش‌های روزانه کمتر از 5 میلیمتر نه تنها هوای آلوده شهر را نمی‌شویند بلکه سبب تشدید آلودگی هم می‌شوند.

3- با وجود این همه مواد زاید در هوا، سطح و حتی زیر زمین، سهمیه سرانه فضای سبز تهران و اکثر مراکز استانها، کمتر از استاندارد جهانی می‌باشد. ایجاد حس مسئولیت درمردم و بویژه متولیان فضای سبز به منظور حفظ فضای سبز موجود و نگهداری آن و در مرحله دوم توسعه آن از دیگر اقداماتی است که بادی صورت پذیرد. توسعه کمربند سبز تهران و دیگر شهرهای کشور، بسیار در رفع آلودگی هوا موثر است.

4- باید شبکه حمل ونقل عمومی به اندازه‌ای تقویت و مدرن شود که مردم خودشان ترجیح بدهند که با آن تردد کنند. افزایش سرعت، دسترسی آسان و نظم شبکه حمل و نقل عمومی در درجه اول اهمیت قرار دارد.

5- ایجاد شبکه کامل و یکپارچه دولت الکترونیک (نه آنچه که امروزه بصورت ناقص و ناکارآمد وجود دارد) به گونه‌ای که مردم مجبور نشوند برای هر کاری به خیابان بیایند، یکی از مناسب‌ترین راهها برای کاهش سفرهای غیر ضروری درون شهری و کمک موثر به کاهش آلایندگی است.

6- از نظر اقدامات اجرایی باید مراکز جذب جمعیت مانند صنایع، قطب‌های سیاسی و اقتصادی به جای تمرکز در تهران و مراکز استانها، در سطح کشور توزیع شوند. ممانعت از گسترش فعالیت نهادهای غیر ضرور در شهرها و خصوصا پایتخت نیز امری لازم و ضروری است.

با انجام اقدامات فوق در تهران و به طبع آن در دیگر کلانشهرها و مراکز استانها می‌توان به آینده‌ای بهبود یافته با هوای سالم برای دیگر نسل‌ها امیدوار بود در غیر این صورت مرگ آیندگان و فرزندانمان را ما امروز به دست خود رقم می‌زنیم.

telegram 19dey.com

اخبار مرتبط

شبکه خبری

نسخه قابل چاپ:
تعداد نظرات: 0
همه مطالب تاریخ: ١-٠٩-١٣٩۵, ١٠:٣۶

   

پر مبحث ترین ها