سایت خبری تحلیلی 19دی آنلاین

جایگزینی نگاه اقتصادی بر نگاه سیاسی در اوپک

توافق تاریخی اوپک، الگویی قابل تعمیم

این یک مطلب بسیار مهم است که ما در زندگی خود و در زندگی حکومتی مان باید به آن توجه کنیم، که می‌شود در عین رقابت و حتی داشتن اختلاف‎های شدید سیاسی، باز با هم همکاری و تعامل داشته باشیم.

سعید عباسی/ در پی درخواست عربستان سعودی بود که عقب راندگی 11 ساله کشور با تصمیمی غلط در دولت گذشته رقم خورد و سهم تولید نفت کشور از دست رفت. مسعود میرکاظمی (وزیر نفت وقت) با هبه کردن این سهم ملی به اوپک، خسارت جبران ناشدنی را به صنعت نفت، اقتصاد و عمران ایران وارد آورد تا معمار نفتی ایران که در سال ۸۴ وزارت نفت را با تولید روزانه بیش از چهار میلیون بشکه در روز ترک کرده بود، بار دیگر آستین بالا زند و به تدبیری امیدآفرین دست یازد تا این حقِ از دست رفته ملی را بازستاند.

٣٠ نوامبر ٢٠١٦ مطابق با چهارشنبه 10 آذر 95 اتفاقی توسط 340 خبرنگار به ثبت رسید که تا پیش از آن کمتر کسی انتطارش را داشت. چرا که نفت و اوپک، اگرچه در ماهیت و ظاهر، یک امر کاملا اقتصادی است اما در باطن بشدت سیاسی و متاثر از رویدادهای جهان است.

از سال 2008 به این طرف، توازن و ثبات بازار نفت به گونه‌ای برهم خورد که سرگردانی و هرج و مرجی بی‌سابقه در بازار نفت و خصوصا اوپک به عنوان تصمیم‌گیر نفتی جهان بوجود آورد و نقش اصلی آن به دست فراموشی سپرده شد.

تا آنکه در مهرماه سال جاری، وزرای نفت کشورهای صادرکننده، در الجزایر طرحی نو در انداختند و با موافقت اولیه در طرحی موسوم به فریز نفتی، گامی بلند و محکم در راستای احیای نقش و جایگاه اوپک و جلوگیری از بی‌ثباتی و روند کاهش قیمت‌ها در بازار نفت برداشتند.

این وسط اما ایران خواهان مسثتنی شدن از طرح فریز نفتی گردید. چراکه به حکم تحریم‌های ظالمانه و تصمیم‌های غیرعالمانه در سالهای گذشته، با کاهش تولید روبرو گردیده و سهم هم‌طراز با دیگر اعضای اوپک را از دست داده بود.

پیشتر اما ایران برای تحقق این امر و پذیرش این درخواست، با بالابردن توان و ظرفیت افزایش تولید، خود را در جایگاهی قرار داد که کشورهای عضو بپذیرند دارای توان و ظرفیت افزایش تولید است. موضوعی که دکتر روحانی رئیس جمهور اینگونه از آن یاد کرد: افزایش یک میلیون بشکه‌ای تولید و صادرات نفت در روز (ظرف چند ماه) تعجب همگان را برانگیخت!

پر واضح است که این مهم، به تفکر شیخ الوزرای دولت بر می‌گردد که معتقد است: مهم‌ترین عامل اثرگذار در معادلات بین المللی، استدلال است. و مهم‌ترین مسئله در استدلال، قدرتی است که با آن به میز مذاکره می‌رویم. قدرت در بازار نفت یعنی تولید، ظرفیت تولید، و واقعیت تولیدی. قدرت هر کشور برای تولید و ظرفیت مازاد تولید، حرف اول و آخر را در اوپک می زند. شما اگر قوی باشید می‌توانید حرفتان را جلو ببرید اما اگر ضعیف باشید با خواهش و تمنا کسی به حرف و کار شما گوش نمی‌دهد.

حالا اما وقت رأی گیری این طرح و تصمیم نهایی در مورد آن بود که 14 کشور عضو اوپک باید بر این مبنا از رقم 33 میلیون و 600 هزار بشکه‌ای نفت خام تولیدی در روز، به سطح ٣٢ میلیون و ٥٠٠ هزار بشکه در روز می‌رسیدند یعنی بطور میانگین روزانه 4.5 درصد کاهش.

با تصویب این طرح، همه اعضا متعهد ‌شدند به مدت ٦ ماه از اوئل سال ٢٠١٧ میلادی، روزانه یک میلیون و ٢٠٠ هزار بشکه از تولید نفت خود بکاهند. همه، به استثناء یک کشور، یعنی ایران!

این طرح که منوط به همکاری کشورهای غیرعضو اوپک و کاستن روزانه ٦٠٠ هزار بشکه نفت از تولیدشان نیز بود، در حالی به تصویب همه اعضا رسید که حق ایران در تولید روزانه سه میلیون و ٩٠٠ هزار بشکه نفت خام (یعنی بیشترین تولید در 16سال گذشته) به رسمیت شناخته شد تا به این ترتیب بار دیگر اوپک، به نقش و جایگاه اصلی خود بازگردد و دولت یازدهم نیز حقوق از دست رفته ملت ایران را استیفا نماید.

بر این مبنا ایران می‌تواند در 6 ماهه اول سال 2017 تولید خود را بطور میانگین تا 90 هزار بشکه در روز افزایش دهد که رقم تولید ایران را در 6 ماهه اول 2017 روزانه 3 میلیون و 797 بشکه در روز خواهد بود. این در حالی است که عربستان سعودی می بایست روزانه 486 هزار بشکه از تولید خود بکاهد.

هرچند عربستان هم با کاهش پنج درصدی تولید نفت خود، در عوض افزایش ١٠ درصدی قیمت جهانی نفت را دارد که در نتیجه به اندازه پنج درصد منتفع می شود و سود پنج درصدی عربستان در این قضیه، افزایش درآمد روزانه حداقل ٢٥ میلیون دلاری برای این کشور در شرایط کنونی را به دنبال دارد.

این تصمیم که برای نخستین بار با همکاری کشورهای غیر عضواوپک گرفته شد، در شرایطی روی داد که وضعیت روابط بین‌المللی با نتیجه غیر‌مترقبه انتخابات آمریکا تغییر کرده و روابط پیچیده اعضای اوپک به‌خصوص رقابت‌های سیاسی دولت عربستان سعودی در منطقه با جمهوری اسلامی ایران، می‌توانست اثرات مهمی بر مذاکرات و رأی اعضا بگذارد.

اما روند کار به گونه‌ای پیش رفت که بازار مواجه با مازاد تولید نفت و کاهش قیمت (در پی اعلام توافق اوپک) چنان متاثر شد که قیمت نفت خام برنت با ١٣ درصد افزایش به بیش از ٥٢ دلار برای هر بشکه در روز رسید. حال آنکه به گفته وزیر نفت ونزوئلا، قیمت نفت در پی نهایی شدن برنامه تثبیت تولید اوپک به ٦٠ دلار خواهد رسید.

این موضوع از آن جهت دارای اهمیت است که بدانیم، هر یک دلار افزایش قیمت نفت، می‌تواند تا ١,٢ میلیارد دلار افزایش درآمد ارزی برای کشور به همراه داشته باشد، که این درآمدها بیش از مجموع یارانه ماهیانه‌ای است که دولت به مردم پرداخت می کند و بر این اساس به طور قطع می‌تواند آثار مثبتی بر روی رفاه مردم داشته باشد.

بی تردید نقش زنگنه از الجزایر تا وین هرگز فراموش نخواهد شد که با مدیریت صحیح و کارآمد، از سیاستگذاری تا اجرا، صنعت نفت کشور را به گونه‌ای پیش برد که عربستان سعودی را علی‌رغم تمامی اختلافات در پای میز مذاکره، به تسلیم در برابر ایران وا داشت (هرچند که عربستان مابه ازای آن، با رأی ایران به ریاست دوره‌ای اوپک در سال آینده میلادی رسیده باشد).

تاریخ اما این رویداد را به گونه‌ای ثبت کرد که زنگنه که در مصاحبه‌ای پیش از نشست ١٧١ اوپک، اعلام کرده بود: «اگر روح اقتصادی بر نشست اوپک حاکم باشد، ما خیلی زود به نتیجه می‌رسیم و سال آینده، ١٠میلیارد دلار به درآمدهای نفتی ایران اضافه خواهد شد» منتقدانش را که همواره او را به مفت فروشی متهم می‌کردند، در عمل به گونه‌ای به چالش کشید که علی‌رغم تمامی فشارها و اختلافات، صنعت نفت را از سیاست دور نگه داشت و با نگاه اقتصادی و تامین منافع ملی، افزایش تولید و قیمت نفت را برای کشور به ارمغان آورد.

چنانکه وزیر نفت بعد از اجلاس اوپک گفت: این یک مطلب بسیار مهم است که ما در زندگی خود و در زندگی حکومتی مان باید به آن توجه کنیم، که می‌شود در عین رقابت و حتی داشتن اختلاف‎های شدید سیاسی، باز با هم همکاری و تعامل داشته باشیم. ما باید سعی کنیم در عین رقابت و اختلافات سیاسی، در تعاملات به تفاهم‌هایی برسیم.

حال اما این روزها، بسیاری از این امر سخن می‌گویند که بر مشکلات و موضوعات اختلافی فراوانی می‌توان با چنین تجربه موفقی فائق آمد و این الگویی قابل تعمیم در دیگر حوزه‌ها، بویژه سیاسی است، که برای حل یک مسأله، فقط بر همان مسأله تمرکز شود و از دخالت دیگر مسائل و بسط آنها به یکدیگر خودداری شود، ضمن اینکه مبنای برون رفت از مشکلات، بیشتر داد و ستد قرار گیرد تا نگاه یک سویه و طلبکارانه که به تجربه، هیچ دستاوردی به همراه نخواهد آورد.

telegram 19dey.com
شامل تصویر کد امنیتی به صورت CAPTCHA.

اخبار مرتبط

شبکه خبری

نسخه قابل چاپ:
تعداد نظرات: 0
همه مطالب تاریخ: ١٨-٠٩-١٣٩۵, ١١:۴١

   

پر مبحث ترین ها