سایت خبری تحلیلی 19دی آنلاین

ناکارآمدی مسئولان برای تحقق یک وعده ۱۰ ساله

آخرین میخ ها بر تابوت صنایع دستی قم

در آلمان شهر هنرمندان است و معتقدند خلاقیت در صورت حمایت بروز پیدا می کند و کشورهای دیگر نگاه ارزشی به هنر دارند اما من ۲۰ سال است که کار می کنم در نمایشگاه های ایتالیا، آلمان و فرانسه شرکت کردم اما حمایت اینجا نایاب است.

فاطمه محمدی

روزی در قم هنر ساخت مصنوعات مسی، چوبی و سفالی رونق داشت اما امروز بستر فراموشی صنایع دستی در قم پهن شده است.
سفالگری که زمانی در این شهر رواج چشمگیری داشت امروز در کوره بی توجهی پخته می شود و گچبری های دستی که روزی هنرمندان آن گچ را با نقوش گل، گیاه و اشکال هندسی آشنا می کردند و دیوارها و سقف خانه ها را آذین می بستند و خطوط نسخ و ثلث سر در مساجد و امامزاده ها را جلا میداد و سفالی که با رنگ لعاب سبز قمی در کوره گرم دل هنرمندان کویری این شهر سبز می شد امروز بدترین حال خود را سپری می کند.
گچبری دستی از جمله هنرهای بومی قم که هنرمند بنام این عرصه استاد طیبی نژاد و هنرمند بازمانده آن استاد صادقی است، وضعیتی رو به منسوخ شدن دارد.
کاشی کاری معرق هنری آمیخته با کوره و رنگ ولعاب و نقش ونگار که روزی با نام استاد بنی حسن می درخشید امروز آخرین بازمانده آن استاد مظلوم زاده و وضعیت فعلی این هنر در استان در حال فراموشی است.
سفال و سرامیک لعاب سبز قمی که به عصر پیش از آهن می رسد و زادگاه آن شهرهای مرکزی و کویری کشور بود امروز آقای سرکارپور، تنها فعال این رشته از بی توجهی ها می نالد.
۱۵ هزار هنرمند در این شهر هستند که در برخی رشته ها در کشور سرآمدند و حتی آوازه برخی هنرهای آنان مانند چوب یا خرمهره ای که در نمایشگاه هانوور آلمان به ثبت رسیده و یا انگشترسازانی که تولیداتشان را به نجف و کربلا صادر می کنند در جهان پیچیده است.
اما هفت رشته منسوخ یا در حال منسوخ شدن و ۱۴ رشته بومی این استان نیز در اثر کم توجهی در حال ازبین رفتن است.
از مهم‌ترین موارد کاربرد صنایع دستی، ایجاد اشتغال، کاهش آسیب های اجتماعی، جلوگیری از مهاجرت‌های بی‌رویه به شهر‌ها، کاهش وابستگی به خارج و ‏تامین استقلال اقتصادی، تقویت روحیه ابتکار وخلاقیت‌، توسعه صادرات غیرنفتی و تامین بخشی از درآمد ارزی کشور، معرفی و حفظ ارزش‌های اصیل ایرانی و اسلامی و زمینه سازی برای ایجاد صنعت مستقل کشور است.
با وجود حرم حضرت معصومه (ص) و میزبانی سالانه بیست میلیون زائر در قم برنامه ریزی برای سودآوری موضوعی است که در صورت محقق شدن سبب رونق کسب و کار در این شهر می شود.
سید مهدی صادقی استاندار قم دو سال پیش در نمایشگاه دائمی صنایع دستی قم گفت که این وضعیت حداقلی در استان در شان هنرمندان قم نیست و تمامی دستگاه های مربوطه باید برای ارتقاء جایگاه صنایع دستی که می تواند اقتصاد خرد این استان را بالا برد تلاش کنند.
عیسی رضایی نیز در همان نمایشگاه در گفت وگو با ۱۹دی بیان کرد: آرزوی هنرمندان قم این است که بازارکهنه برای فروش آثارشان احیا شود و دو سیاست کلی ما ایجاد بازارچه های فصلی و نمایشگاه دائمی است و حتی در تلاش هستیم تا شهرک صنایع دستی را هم احداث کنیم.
اما روند وعده و وعیدهای مسئولان همچنان ادامه دارد و ما نیز به مناسبت روز جهانی صنایع دستی به سراغ هنرمندان استان قم رفتیم تا از زبان آنان بشنویم که چه میزان مسئولان قمی آثار مثبت اهمیت به صنایع دستی را درک و برای رونق آن قدم برداشته اند.
حوزه و سپاه حمایتگر هنر اسلامی در قم باشند
سید ابوالفضل موسوی که از سال ۶۷ وارد عرصه هنر شده، اظهارداشت: رونق صنایع دستی در قم نیازمند حمایت روحانیت و سپاه پاسداران است که با وجود داشتن توان و قدرت، می توانند حامی صنایع دستی باشند.
وی عنوان کرد:‌ من ۳۰ سال در رشته خوشنویسی، تذهیب و معرق چوب فعالیت کردم و به استان های مختلف رفتم یقین دارم که قم از نظر پتانسیل هنری در ۱۰ تا ۱۵رشته هنرهای تجسمی و صنایع دستی در کشور کم نظیر است و اگر شهری دیگر این قابلیت را داشت آوازه جهانی پیدا می کرد.
این هنرمند قمی گفت: اساتید بزرگی هستند که می توانند بازوی اجرایی حوزه در ترویج فرهنگ اهل بیت(س) شوند اما متاسفانه برای تامین معاش به هنرهای غیراسلامی روی آوردند.
وی تاکید کرد: باید اساتیدی مانند آقای نجابتی(موسس کانون هنر شیعی) در راس هرم قرار گیرد و حمایت جدی با ایجاد تشکل قوی شکل گیرد.
وی گفت:‌ من شاهد بودم که از سوی معاونت صنایع دستی برای برپایی یک نمایشگاه شش ماه نامه نگاری با شهرداری کردند اما شهردار اقدامی نکرد.
وی خاطرنشان کرد:۱۰ سال پیش در جلسه ای با حضور استاندار، شهردار، رییس میراث فرهنگی،‌ رئیس و برخی از اعضای شورای شهر و نیروی انتظامی تصویب شد که بازار کهنه به بازارچه صنایع دستی تبدیل شود و همه امضا کردند اما هیچ ثمری نداشت وقتی همه مسئولان می خواهند نمی شود باید پشتوانه قوی مانند حوزه و سپاه وارد عمل شوند.
تابوتی که مسئولان قمی برای هنرمندان ساختند توسط معین رییس جمهور در حال خاکسپاری است
زهرا غلامی هنرمند با سابقه ۱۰ ساله در رشته چرم با بیان اینکه هنرمند در قم جایگاهی برای عرضه تولیدات خود ندارد، اظهارداشت: مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور روز سه شنبه در جلسه ستاد اقتصاد مقاومتی در قم گفت: «در خصوص گردشگری باید برنامه مشترک سه گانه طبیعت گردی، سلامت و زیارت در استان قم در اولویت قرار گیرد» استاندار قم نیز در این جلسه ابتدا اذعان کرد که «اقتصاد مقاومتی در شعار امسال با محوریت تولید و اشتغال است و سپس گفت محوریت اقتصاد مقاومتی گردشگری و خدمات است» در صورتی که برای گردشگری می توان رونق و اشتغال صنایع دستی را هم در اولویت قرار داد اما اشاره ای به این امر نشد.
وی ادامه داد: سال هاست که تابوت بی توجهی به هنرمندان قم به دست مدیران این استان ساخته شده بود که معاون رییس جمهور در استان با این اقدام تابوت هنرمندان را در خاک دفن کرد.
وی بیان کرد: خانم زهرا احمدی پور چگونه می خواهد پاسخگوی بی توجهی به هنر و هنرمندان در این استان باشد؟ ما می خواهیم توضیح دهند که هنرمند و جایگاه صنایع دستی در این استان کجاست؟
غلامی گفت: هر بار در این شهر خواستیم به صورت شخصی نمایشگاه برپا کنیم با مخالفت استانداری، آستانه یا شهرداری مواجه بودیم و قصد داشتیم مشکلاتمان را به گوش ایشان به عنوان نماینده رییس جمهور برسانیم که به دست متولی خود از دور خارج شدیم که این بی توجهی برای ما دردآور است.
وی با بیان اینکه رشته های بومی این استان ناشناخته است و در شهر چیزی نیست که معرف هنر یا هنرمندان قمی باشد، افزود: امروز روز جهانی صنایع دستی است اما حتی یک مدیر در این استان در حد یک پیام به ما تبریک نگفت که این نشانگر بی توجهی آنان به صنایع دستی است.
وی ابراز تاسف کرد که استانی که سال ۸۲ رتبه اول کشور را داشت به دلیل مدیریت استانداران، فرمانداران و آستانه حضرت معصومه درحال حاضر آخرین رتبه صنایع دستی را دارد و این تنزل رتبه صنایع دستی از دو به ۳۲ حاصل بی توجهی به هنرمندان است.
طلسم ایجاد شهرک و بازارچه صنایع دستی قم شکسته نمی شود
فاطمه محمدی با سابقه ۱۶ ساله در هنر چوب و چرم، اظهارداشت: از سال ۸۷ بحث شهرک صنایع دستی در قم مطرح شد و از حدود ۱۰ سال پیش همه مسئولان مربوطه از تبدیل بازارکهنه به بازارچه صنایع دستی گفتند اما آنچه بیش از همه از سوی مسئولان شنیده شده وعده بوده است.
وی گفت: سال ۹۱ محمد حسن صالحی مرام معاون صنایع دستی کشور خبر از ایجاد بازارچه سنتی در قم داد وهمان سال معاون صنایع دستی قم گفت با حضور ایشان تفاهم نامه‌ای امضا شد تا با همکاری شهرداری و استانداری این کار انجام شود و در دور دوم سفر هیئت دولت احمدی نژاد به استان قم نیز برای مطالعات شهرک صنایع دستی و بازارچه‌های آن اعتباری اختصاص یافت اما طلسم این مشکلات در قم شکسته نمی شود.
وی بیان کرد: من به صورت حضوری مشکل نبود مکانی برای عرضه صنایع دستی را به سه رییس میراث فرهنگی آقایان مهدی متقیان، علیرضا ارجمند و عیسی رضایی و دو معاونت این سازمان آقایان مهدی نصر و بحرینی و آقای سید مهدی صادقی استاندار فعلی و معاونت سابق وی آقای محرری مطرح کردم که هنرمندان این رشته مکانی برای عرضه تولیداتی که در خانه غباری از خاک بر روی آن ها نشسته را ندارند اما هیچ کس اقدامی نکرد.
عضو انجمن هنرمندان منبت کار استان قم گفت: نمی‌خواهند یا نمی‌توانند نمی‌دانم. شاید اهمیت صنایع دستی را نمی‌دانند که پیگیری نمی‌کنند.
وی با بیان اینکه در کل استان قم سه فروشگاهی که انواع صنایع دستی ایرانی را عرضه کند نیست، گفت: از تولیت آستانه حضرت معصومه(س) که همواره خواهان اجرای منویات رهبری هستند می خواهیم در این زمینه ورود کنند زیرا بهترین مکان در نزدیکی حرم است.
وی به مشکل دیگر هنرمندان اشاره کرد و گفت: طرحی بود که سازمان ها و ادارات دولتی هدایای خود را از صنایع دستی تهیه کنند اما آن هم به فراموشی سپرده شد.
وی معتقد است اگر سراغ هنرمندان با سابقه قم را می گیرید می توانید به انتهای گاراژ کنار پاساژقدس بروید و احمد ابوالقاسمی نراقی را ببینید که درکنار آثار سنگی خود روزها را می گذراند هنرمندی که اثرش در کنار مجسمه همیشه بهار رودن یکی از دو مجسمه ساز معروف اروپا در موزه لور پاریس است و روزی فرح برای دیدن وی به قم آمده بود یا در خانه های آنان ویا به نقاط جاده ای و حاشیه ای و یا به پاساژ زمزم بی مشتری بروید.
محمد رحیمی هنرمند معرق کار ساقه گندم هم درباره وضعیت هنرمندان قم اظهارداشت: آقای قدیریان با ۷-۸ شاگرد بیمه‌ای حالا تغییر شغل داده و آقای نعمتی بهترین هنرمند رنگ کار تابلوهای معرق به تهران رفت. من هم از قم رفتم.
زهراعباسی هنرمند رودوزی‌های سنتی قم نیز گفت: مشکل هنرمندان قم مشترک است، سال هاست پیگیر ایجاد بازاری در مکان پرتردد هستیم اما هنوز موفق به انجام این کار نشدیم.
عضو هیات مدیره فراگیر ملی که در۳۰نمایشگاه شرکت کرده و ۱۴ لوح تقدیر استانی وکشوری دارد معتقد است صنایع دستی می تواند بسیاری از مددجویان بهزیستی و کمیته امداد را از پوشش خارج کند اما مسئولان همواره به جای عمل وعده می دهند و حتی شناسایی و ساماندهی هنرمندان راهم انجام نمی دهند.
ابراهیمی هنرمند رشته سفال نیز گفت: با خلف وعده شهرداری در خصوص در اختیار قراردادن پاساژسعدی برای هنرمندان، سازمان میراث فرهنگی ۱۷مغازه در پاساژ زمزم به صورت رایگان به هنرمندان اختصاص داده که اقدام شایسته تقدیری است اما به ندرت کسی به این پاساژ می آید و به دلیل محیط پاساژی آن، امکان کار زنده هم نیست.
رضا محمدی یزدی هنرمند رشته مرواربافی(حصیربافی) هم گفت: ۱۰۰ درصد مشکل هنرمندان قم نبود مکان ثابت برای تولید و فروش است؛ من به دلیل اجاره های بالا پس از ۱۲ سال کارگاهم را جمع کردم.
این هنرمند تأکید کرد: از وقتی این اداره کل با میراث فرهنگی و گردشگری ادغام شده، توجه به هنرمندان کمتر شده و فقط می‌گویند بودجه نداریم، به دلیل نبود حمایت ها هفت هنرمندی که من می‌شناسم، تغییر شغل دادند گویا مسولی در این شهر برای صنایع دستی وقت ندارد.
حسین رضوانی نیز با ۱۶ سال سابقه کار که از کارهای شاخص وی آیینه کاری حرم حضرت معصومه(ص) و گلزار شهدای سوم خراد است از نبود نمایشگاه دائمی انتقاد کرد و گفت از لحاظ مادی و معنوی هنرمندان قم مظلوم واقع شده اند.
خدیجه بحرینی هنرمند سفال برجسته قم نیز گفت: نبود بازار دائمی برای فروش باعث شده که گاهی تولیدات ما تا دو سال درخانه می ماند و سوال ما این است که چرا از بودجه ها برای ساخت بازارچه استفاده نمی کنند؟ ما کسانی را می خواهیم که با قدرت کار کنند.
مارال نظری هنرمند رشته همجوشی شیشه هم با بیان این که هنر در قم مهجور و نیازمند حمایت گسترده است، اظهارداشت: مرا به نمایشگاه مونیخ آلمان دعوت کردند آنجا پشتیبانی هست و هنرمند ارتقای شغلی پیدا می کند اما هنرمند در ایران برای تامین زندگی خود مجبور به کپی یا کم کار گذاشتن است و برای خلاقیت انگیزه ای ندارد.
وی بیان کرد: در آلمان شهر هنرمندان است و معتقدند خلاقیت در صورت حمایت بروز پیدا می کند و کشورهای دیگر نگاه ارزشی به هنر دارند اما من ۲۰ سال است که کار می کنم در نمایشگاه های ایتالیا، آلمان و فرانسه شرکت کردم اما حمایت اینجا نایاب است.
محسن اسدی هنرمندی که شش سال است در رشته آیینه کاری فعایت می کند نیز معتقد است به دلیل اینکه فرهنگ توجه به صنایع دستی در قم وجود ندارد هنر هم در قم جایگاه و رواج ندارد.
منیره مهربان هنرمند رشته چرم نیز گفت: من و همکارانم از کار در قم دلسرد شدیم چهار سال است که کار می کنیم اما من در فکر هستم که بی خیال کار در این حوزه شوم زیرا فقط باید منتظر سالی یک بار نمایشگاه باشیم تا آثارمان را بفروشیم.
رییس انجمن منبت کاران استان قم نیز اظهارداشت: اگر هر هنرمند چند نفر را تحت پوشش بگیرد از بسیاری از بزه ها کاسته می شود اما ما از سال ها پیگیری بی فایده برای بهتر شدن وضعیت صنایع دستی خسته شدیم.
محمد جواد فتحی با بیان اینکه با این همه بیکار چه توقعی دارند که آسیب های اجتماعی کم شود، گفت: شرح مشکلات ما مثنوی هفتاد من کاغذ است؛ تا زمانی که شهرداری، میراث فرهنگی و سایر مدیران با هم هماهنگ نشوند وضعیت به همین منوال است و دل ما از فرصت هایی که مسئولان می سوزانند می سوزد.
وی با بیان اینکه هر کجا که می خواهیم نمایشگاهی برپا کنیم مخالفت می کنند، گفت: آیا شهرداری می تواند نسبت به وظیفه ذاتی خود در قبال خانواده ها و جوانانی که آسیب پذیر هستند و نیاز به حمایت دارند از خودش سلب مسئولیت کند؟
وی ادامه داد: آیا مسئولان این شهر اطلاع دارند که ۷۰ درصد مددجویانی که تحت آموزش صنایع دستی و فنی وحرفه ای در زندان قرار گرفتند پس از آزادی سالم به اجتماع برگشتند و اگر مکانی برای عرضه آثارشان باشد جلوی آسیب های اجتماعی گرفته می شود؟
وی تاکید کرد: حتی دادستان در راستای فرهنگ سازی و پیشگیری که شعار وی است می تواند به این قضیه ورود پیدا کند تا اشتغال رونق گیرد و از آسیب های اجتماعی کاسته شود.
خدیجه ایمانی دیگر هنرمند صنایع دستی از روستای کاج از دهستان قمرود نیز گفت: هر زمان خواستیم کلاسی برپا کنیم از ما هزینه خواستند در صورتی که روستای ما محروم است و مردم نیازمند به آموزش برای داشتن شغل هستند.
یکی از مددجویان زندان لنگرود که در زندان با کار چوب آشنا شده و در آنجا سه شاگرد نیز داشته هم گفت: در این دو سالی که از زندان آزاد شدم فعالیتم را ادامه دادم اما جایی برای فروش ندارم و به هر دری در این مدت زدم؛ با خودم گفتم اگر کار پیدا نکنم دوباره به سمت قاچاق مواد مخدر می روم.
با این اوصاف درودگرانی که انگشتانشان را می دهند تا قم قطب دوم چوب در کشور باشد، خرمهره ای که در پیچ و تاب چشم و نظر گم می شود، هنرمندانی که آثارشان در خانه خاک می خورد، زیورآلاتی که تنها زیور کارگاه های هنرمندان شده، بازار کهنه ای که هر روز کهنه تر می شود، صدای تق تق مسگرها که دیگر در قم شنیده نمی شود و هنرمندانی که نفس هایشان به شماره افتاده سرنوشت ناراحت کننده ای را برای هنر در قم رقم زده است.
به نظر می رسد باید تدابیری اندیشیده شود تا این زخم عمیق بر پیکر هنر در قم التیام یابد و جلوی نابودی کامل هنر در این استان گرفته شود.

 

 

telegram 19dey.com

اخبار مرتبط

شبکه خبری

نسخه قابل چاپ:
تعداد نظرات: 0
همه مطالب تاریخ: ٢٣-٠٣-١٣٩۶, ١١:۴۵

   

پر مبحث ترین ها