سایت خبری تحلیلی 19دی آنلاین

مدیرکل ثبت آثار، حفظ و احیاء میراث معنوی و طبیعی کشور در گفت وگو با ۱۹دی

۶۰۰ اثر منقول ایران در چهار سال اخیر ثبت ملی شد

بروز شده : ٣-٠٧-١٣٩۶, ١١:٠٠    نسخه چاپی    
از ١٣٩٣ تا كنون بالغ بر ٦٠٠ اثرِ منقول در فهرست آثار ملّى ثبت شده که اقدام بزرگى بود که با در نظر گرفتن تاریخ اولیه آن در سال ۱٣٠٩، پس از ٨٥ سال وقفه انجام شده است.

 

فاطمه محمدی

۱۹دی: فرهاد نظری مدیرکل ثبت آثار و حفظ و احیاء میراث معنوی و طبیعی کشور، استاد رشته های مطالعات معماري ايران و رشته مرمت و احياي بناها و بافت­هاي تاريخی، عضو کميته ملّي حافظ جهاني در سازمان کتابخانه و اسناد ملي وعضو کارگروه تخصصي معماري و شهرسازي در فرهنگستان هنر ايران در گفت وگو با خبرنگار ۱۹دی به مهمترین اقدامات در سال های اخیر در حوزه ثبت میراث ماندگار ایران پرداخت که خواندن آن خالی از لطف نیست.

آثار طبیعی برای ثبت جهانی باید به بهترین شکل معرفی شوند

مهمترین اقدامات در چهار سال گذشته چه بوده است؟

سال گذشته بيابان لوت به عنوان نخستين اثر طبيعى ايران در ميراث جهانى ثبت شد. پيش از اين هيچ اثر طبيعى از ايران، ثبت جهانى نشده بود. در حالى كه ايران، كشورى بسيار غنى و اقليمى بسيار متنوع دارد.

ما براى معرفى ظرفيت هاى طبيعى ايران مى بايست آنها را به بهترين نحو ممكن معرفى كنيم و ثبت در فهرست جهانى اقدام مناسبى براى معرفى ويژگي ها و ظرفيت هاى طبيعى ايران است.

پس از بيابان لوت، پرونده منطقه حفاظت شده ارسباران نيز تدوين و به يونسكو فرستاده شد و اميدواريم اين ميراثِ طبيعى ارزشمند سال بعد در فهرست ميراث جهانى ثبت شود.

در سال جاری نیز تدوين و ارسال پرونده جنگل هاى هيركانى در دستور كار است.

در چندسال اخير و به بهانه ثبت ميراث طبيعى در فهرست جهانى، همكارى سودمند و تنگاتنگى ميان سازمان ميراث فرهنگى، سازمان حفاظت محيط زيست، سازمان جنگل ها و مراتع، كميسيون ملى يونسكو و دانشگاه صورت گرفته است.

روند ثبت آثار منقول ایران نیازمند وضع قوانین جدید است

دومین اقدام مهم، در خصوص ثبت آثار منقول در فهرست آثار ملّى بود؛ از سال ١٣٠٩ دولت موظف بود آثار و اشياء منقول كه واجد ارزش هاى تاريخى، علمى و هنرى است را در فهرست آثار ملّى ثبت كند.

 به دلايلى، ثبت آثار منقول انجام نشد تا اين كه در سال هاى نزديك به ١٣٤٠ خورشيدى مرحوم دكتر عزت الله نگهبان يك قبضه شمشير منسوب به دوره هخامنشى را در فهرست آثار ملّى منقول ثبت كرد.

اين شمشير توسط همسر يكى از رجال بانفوذ در حال خروج از كشور بود كه در فرودگاه مهرآباد ضبط شد که ماجراى جالبى دارد كه در كتاب پنجاه سال باستان ناسي ايران به طور مبسوط گفته شده است.

پس از ثبت اين شمشير، ثبت آثار و اشياء منقول به دلايلى كه مى توان حدس زد متوقف شد. تا اين كه در اواخر سال ١٣٩٣ تعداد ۱۰ اثر منقول را در فهرست آثار ملّى ثبت و ابلاغ كرديم.

على رغم مشكلات و موانعِ خاص، از ١٣٩٣ تا كنون بالغ بر ٦٠٠ اثرِ منقول در فهرست آثار ملّى ثبت شده که اقدام بزرگى بود که با در نظر گرفتن تاریخ اولیه آن در سال ۱٣٠٩، پس از ٨٥ سال وقفه انجام شده است.

آثار و اشياء منقول در ايران، سرنوشت متلاطمى داشته و حقيقتاً نيازمند تنقيح و وضع قوانين و تدوين دستورالعمل هاى متعدد است.

با نگاه به مكاتبات و اسناد محرمانه دربار، وزارت خارجه و وزارت فرهنگ متوجه مى شويم كه آثار و اشياء تاريخى منقول از گذشته وضعيت پيچيده و ناپايدار داشته است.

به عنوان نمونه پروفسور آرتور پوپ از دولت ايران تقاضا مي كند نمايشگاهى از آثار ايران در آمريكا داير شود. نخست وزير، دربار و شاه با اين پيشنهاد موافق بودند، اما مرحوم على اصغرخان حكمت كه منشاء آثار بزرگى در حوزه فرهنگ بود با اين نمايشگاه مخالفت مي كند. دلايلى اقامه مي كند كه با نظر بسيارى از كارشناسان امروزه مشابه است.

بيش از ٢٠ يادمان در فهرست ميراث فرهنگى انقلاب اسلامى و دفاع مقدس ثبت شده است

سومین اقدام قابل توجه تهیه فهرست ميراث فرهنگى انقلاب اسلامى و دفاع مقدس بود که براى حفظ و انتقال ميراث فرهنگى انقلاب و دفاع مقدس، با استناد به قانون اساسنامه ميراث فرهنگى فهرست مستقلى ايجاد شد که تا كنون بيش از ٢٠ يادمان در اين فهرست ثبت شده است.

تعيين حريم حفاظتى ۵۰۰ ميراث طبيعى در ۱۰ سال گذشته

چهارم؛ تعيين حريم حفاظتى ميراث طبيعى. سازمان ميراث فرهنگى براى حفظ و حراست مواريث طبيعى حدود ۱۰ سالی است که ورود کرده و تا كنون نزديك به ۵۰۰ اثر ثبت و حريم حفاظتى برخى از آنها را تعيين و ابلاغ كرده است.

اين حرائم، ضامن قانونى حفظ آثار طبيعى و پيرامون آن خواهد بود. چشمه هاى باداب سورت و جنگل ابر از جمله آثارى است كه حريم حفاظتى آنها تعيين و ابلاغ شده است.

برخى ديگر از كارهاى حوزه ثبت و حريم كه بنياد آن به چهارسال گذشته بازمي گردد به طور خلاصه تدوين دستورالعمل حفظ درختان كهنسال، تعيين حريم آثار تاريخى – فرهنگى، ثبت پرونده هاى چندملّيتى، معرفى حاملانِ ميراث ناملموس در فهرست "گنجينه زنده بشرى"، كاشى ماندگار، همكارى در تدوين آئين نامه ملّى ژئوپارك ها و همكارى با قوه قضاييه به منظور بازنگرى و تنقيح قوانين مجازات هاى اسلامى در رابطه با ميراث فرهنگى بوده است.

حساسیت مردم نسبت به میراث فرهنگی و طبیعی کشور افزایش یافته است

وضعیت میراث فرهنگی کشور را چگونه می بینید؟

اين پرسش شما مي تواند دو پاسخ جداگانه در دو زمینه ميراث فرهنگى و سازمان و تشكيلات آن داشته باشد.

راجع به مقوله ميراث فرهنگى، بالا رفتن حساسيت مردم نسبت به ميراث فرهنگى و طبيعى و احساس مسئوليت آنها براى پاسدارى از ميراث، مهم ترين اتفاقى است كه بايد از آن ياد كرد که شايد آگاهى مؤثرترين عامل توجه مردم به ميراث فرهنگى است.

 طبيعتاً پيشرفت فن آورى و گسترش ابزار ارتباطى و گردش اخبار و اطلاعات سهم بزرگى در افزایش آگاهى و اشراف جامعه بر امور و از جمله ميراث فرهنگى داشته است.

قرائن و شواهد حاكى از آن است كه ميراث فرهنگى از سايه بى خبرى درآمده و حمايت و پشتوانه جامعه را جلب كرده است.

مردم به ارزش هاى ميراث آگاه تر شده اند، اگرچه اين آگاهى خود امرى نسبى است اما وقتى به دست بيايد ديگر از دست نخواهد رفت.

در چهار سال گذشته تعریف جدیدی از میراث فرهنگی ارائه شد

وضعیت میراث فرهنگی کشور چه تفاوتی با پیش از دولت یازدهم داشته است؟

تعريف جديد و گسترده ميراث فرهنگى و طبيعى و ابعاد نوين آن معرفى شد. در واقع امروزه ميراث فرهنگى به بناها و اشياء موزه اى ختم نمي شود. امروزه ميراث ناملموس يا ميراث غيرمادى، ميراث مستند، ميراث طبيعى، ميراث زمين شناسي، ژئوپارك و غيره را هم شامل می شود.

كوشش شده در اين چهارسال، مفهوم نوين ميراث فرهنگى و طبيعى عرضه شود و در جهت پاسدارى آن گام هايى برداشته شده است.

telegram 19dey.com

اخبار مرتبط

شبکه خبری

نسخه قابل چاپ:
تعداد نظرات: 0
همه مطالب تاریخ: ٣-٠٧-١٣٩۶, ١١:٠٠

   

پر مبحث ترین ها