سایت خبری تحلیلی 19دی آنلاین

استاد رضاییان در گفت وگو با ۱۹دی:

روزنامه نگاری تحلیلی، ضعف پرسشگری را برطرف می کند

روزنامه نگاری تحلیلی نجات دهنده مطبوعات است و ضعف پرسشگری را برطرف می کند.

فاطمه محمدی

استاد مجید رضاییان از پیشکسوتان روزنامه نگاری ایران، بنیانگذار روزنامه های ایران، انتخاب و جام جم و سبک روزنامه نگاری تحلیلی در ایران و هم اکنون عضو هیات علمی دانشکده علوم ارتباطات و مطاالعات رسانه تهران مرکز است وی در این گفت وگو به راهکارهای بقای روزنامه نگاری در ایران و چالش های پیش رو پرداخت؛ خواندن مشروح صحبت های وی مطالب قابل تاملی را در حوزه رسانه دراختیارتان قرار خواهد داد:

روزنامه نگاری تحلیلی نجات دهنده مطبوعات است

راه های بقای مطبوعات با وجود گسترش فضای مجازی چیست؟
در کشورهای توسعه یافته یک چارچوب منطقی در آن جا وجود دارد و روزنامه ها در کنار شبکه های مجازی کار خود را ادامه می دهند؛ افت تیراژ داشتند اما نه به این اندازه که در ایران اتفاق افتاده است.

در ایران تیراژ ۳۰۰ هزار به ۳۰ هزار رسیده اما در کشورهای پیشرفته ۴۰۰ هزار نسخه به۳۰ هزار کاهش نیافته بلکه شاید به نصف کاهش یافته است.

 گرچه شبکه های اجتماعی در کاهش مخاطب روزنامه ها موثر هستند اما نمی تواند تنها دلیل بی اقبال به مطبوعات را شبکه های اجتماعی دانست.

 نخست؛ سرانه مطالعه در ایران بسیار کاهش یافته که باید در زمینه گسترش آن تلاش کرد.

دوم این که مطبوعات برای بقای خود باید به تحلیل روی آورند زیرا آنچه سبب حفظ رسانه ها و بویژه مطبوعات می شود رفتن به سمت روزنامه نگاری تحلیلی است که به دو عنصر خبری چگونه و چرا پاسخ می دهد.

هر رسانه ای به محتوای آن شناخته می شود و اگر مطبوعات در زمینه های مختلف از محتوای لازم برخوردار باشند باقی خواهند ماند.

روزنامه نگاری تحلیلی نجات دهنده مطبوعات است مخاطب در این نوع روزنامه نگاری به پاسخ پرسش های خود و دلایل اتفافات دست می یابد.

کانال های خبری نمی توانند تحلیل داشته باشند در روزنامه یا در برنامه حرفه ای در تلویزیون باید به تحلیل و ابعاد مختلف موضوع پرداخته شود.

 راهکار سوم برای حفظ مطبوعات، کسب مهارت های حرفه ای است زیرا دنیای امروز بی سواد را نمی پذیرد، خبرنگاران باید اطلاعات لایه به لایه و کارشناسی داشته باشند.

روزنامه نگاری فرم های مختلف دارد اما با داشتن هفت نوع نگارش خبر، در حال حاضر خبرهای ما وی گفت و وی افزود شده، خبرتحلیلی گم شده و گزارشگر حرفه ای بسیار کم است.

در کوران انفجار اطلاعات و شبکه های اجتماعی و مجازی در واقع ملاحظه می شود که بسیاری اتفاقات افتاده که تحلیل و بررسی نشده است.

روزنامه نگاری با سوژه تعریف می شود اما روزنامه نگاران ایران سوژه را گم کرده اند؛ سوژه، مهارت و قلم های ضعیف سبب روی گردانی مخاطب از مطبوعات می شود.

روزنامه نگاری تخصصی، پیشرفت کشور را سرعت می بخشد

اگر روزنامه نگاران ما تخصصی کار می کردند و نقش پرسشگری و مطالبه گری داشتند چه تاثیری در اصلاح امور در همه ابعاد و توسعه و پیشرفت کشور می گذاشت؟
در رسانه های حرفه ای دنیا و آژانس های خبری بزرگ هر ازچندگاه شاهد به روزرسانی و افزایش و کاهش سرویس های خبری هستیم؛ آموزش های روزنامه نگاری ما نیازمند تربیت «روزنامه نگار – کارشناس» در حوزه های تخصصی است

به عنوان مثال سرویس اقتصادی جزئی تر شده و زیرمجموعه های آن سرویس بورس و انرژی را جایگزین می کنند که همین اتفاق در همه حوزه ها فرهنگ و هنر سیاسی و بین الملل و ورزش هم روی داده واین ها نشان می دهد که مطابق نیاز مخاطب، مرتب و به روز تغییر ایجاد می کنند.

 روزنامه نگاری در کنار هنر، تدوین گری، صنعت دیجیتال، تصویر و سپس متن، از لحاظ مهارتی رشد می کند.

فعالیت در یک حوزه تخصصی سبب می شود که روزنامه نگاران با تخصص مطالبه گری کنند و با نگاه تحلیلی به مسائل بنگرند و برای پاسخ به پرسش ها سراغ مسئولان بروند.

این نگاه روزنامه نگاری را در همه امور عمقی تر وتاثیرگذار می کند و روند اصلاح امور و پیشرفت کشور را سرعت می بخشد و هم تاثیر بر رشد روزنامه نگاری و آگاهی مخاطب دارد و هم مسئولان را پاسخگو می کند.

موضوع دیگر در حوزه های تخصصی رفتن رسانه ها به سمت حوزه های «نوپدید» است

 در سطح استانداردهای جهانی دنیا، تکنولوژی سرویس دارد و تا این اندازه موضوع ها جزئی شده است.

در برخی رسانه های قدرتمند، سرویس ها به ریز موضوعات می پردازند و در مواقع بحرانی سرویس ویژه بحران تشکیل می دهند که در ایران نیز باید حوزه های جدید را شناسایی کرد زیرا هر چقدر روزنامه نگاری تخصصی رشد کند، از ضعف ها کاسته می شود.

مطبوعات ایران باید بهترین و کوتاهترین راه را طی کند

سطح مطبوعات ایران را در مقایسه با خاورمیانه چطور ارزیابی می کنید؟
ما نباید خودمان را در خاورمیانه مقایسه کنیم باید خودمان را با کشورهای پیشرفته مقایسه کنیم نه این که کم کم مراحل را طی کنیم باید بهترین و کوتاهترین راه را طی کنیم.

قوانین ایران در مسیر صیانت از حقوق خبرنگاران نیست

طبق قانون خبرنگاران باید دسترسی به اطلاعاتی داشته باشند، میزان دسترسی اطلاعات برای خبرنگاران ایران چقدر است؟
قوانین ایران در این مسیر نیست که برای جایگاه و شخص روزنامه نگار مصونیت قائل باشد و به گونه ای نیست که خبرنگار با داشتن امنیت بتواند کسب اطلاعات کند و به این دلیل روزنامه نگاران موانع جدی و مشکلاتی دارند که باید برطرف شود و نوع نگاه ها در این زمینه باید اصلاح شود که تاکنون اینگونه نبوده است.

مصونیتی که اگر روزنامه نگار اطلاعاتی بدست آورد برای انتشار و افشای منبع تحت فشار گذاشته نشود.

 در همه جای دنیا روزنامه نگاران، دیپلمات ها و قضات مصونیت حقوقی دارند؛ نباید هیچ تبصره ای را برای آزادی بیان قرار دهیم این رویه جواب نمی دهد.

نگاه اصالت قائل بودن برای رسانه درکشور نیست به همین دلیل است که رسانه های ما آنچنان که باید از استقلال عمل لازم برخوردار نیستند این ها مشکلاتی است که وجود دارد و تا زمانی که باشد روزنامه نگاری ما در مصاحبه گرفتن از اشخاص خلاصه می شود که کوتاه آن وی گفت و افزود و بلند آن را گزارش می دانی زمانی روزنامه نگاری به رسمیت شناخته شده که موارد کتمان در کشور شفاف سازی شود

در صورتی می توان گفت روزنامه نگاری را به رسمیت شناختیم که روزنامه نگار بتواند مواردی که کتمان است را شفاف سازی کند و قانون از روزنامه، روزنامه نگار و رسانه حمایت کند.

من معتقدم که قوانین ما تا حد زیادی به این سمت نیست که ما روزنامه نگاری را قبول داشته باشیم حتی در نظام آموزش عالی ایران از این که اسم روزنامه، روزنامه نگاری و ژورنالیسم در دفترچه های ما باشد ابا دارد در این شرایط چه حرفی باقی می ماند.

گزارش تحقیقی افشا کننده فساد در کشور نشان دهنده حاکم بودن دمکراسی است

شما از بنیانگذاران سبک روزنامه نگاری خبری- تحلیلی در کشور هستید، چرا اینقدر بر نوشتن گزارش های تحقیقی - تحلیلی پافشاری دارید؟
به دلیل این که مقاله، نقد و یادداشت های عمقی کم و گزارش نویسی در ابعاد مختلف توصیفی، تحقیقی و تحلیلی در حداقل است در صورتی که اگر گزارش تحقیقی افشا کننده فساد در کشوری باشد، دمکراسی در آنجا حاکم است.  

جامعه ایران ضعف پرسشگری دارد و روزنامه نگاری تحلیلی این ضعف را برطرف می کند.

نبود احزاب سیاسی، جایگاه رسانه ها را تنزل داده است

به شما لقب پژوهشگر عرصه روزنامه نگاری را داده اند، از لحاظ پژوهشی بیان کنید روزنامه های ایران چه مانع اساسی را سر راه ارتقای جایگاه خود دارند؟
واقعیت این است که از دهه ۳۰ تاکنون یعنی در این ۶۶ سال به غیر از مقاطعی گذرا، ایران احزاب سیاسی نهادینه شده نداشته است.

 در کشوری که احزاب سیاسی نهادینه و رقابت انتخاباتی به نسبت سالم باشد، رسانه ها در جایگاه حرفه ای خود قرار می گیرند.

نبود احزاب سیاسی به همه رسانه ها لطمه می زند زیرا در این شرایط رسانه ها نقش احزاب سیاسی را بازی می کنند و خواسته و ناخواسته بازوی جریان ها و جناح های قدرت می شوند و این اتفاق بدی است که به روزنامه نگاری حرفه ای لطمه می زند.

با وجود احزاب سیاسی بخش عمده این وظیفه از روی دوش رسانه های ایران برداشته می شود و آن زمان رسانه جایگاه واقعی خود را پیدا می کند.

پژوهش های همه پژوهشگران ما در این چند دهه ثابت کرده که ما برای رسانه ها باید اصالت قائل باشیم و اصالت قائل نبودیم ویا رسانه ابزار حاکمیت یا ابزار جریان های سیاسی قدرت بوده که از حاکمیت دور شده اند و از طریق رسانه باز تلاش کرده و به قدرت برگشته اند در صورتی که روزنامه نگار نباید دوست و دشمن کسی باشد.

telegram 19dey.com

اخبار مرتبط

شبکه خبری

نسخه قابل چاپ:
تعداد نظرات: 0
همه مطالب تاریخ: ٢٨-١٠-١٣٩۶, ٠٩:٣١

   

پر مبحث ترین ها