سایت خبری تحلیلی 19دی آنلاین

آیت الله موسوی اردبیلی از تولد تا رحلت

فقیهِ قاضی

بروز شده : ٣-٠٩-١٣٩۵, ١۴:۴٩    نسخه چاپی    
آنچه از زندگی دومین رئیس قوه قضاییه جمهوری اسلامی برجای مانده است، سالها خدمت صادقانه و تلاش در جهت احیای مکتب امیرالمومنین(ع) است که در این امر با وجود آنکه از ابتدا حائز شرایط مرجعیت و محل رجوع مومنین بود، اما بر کرسی قضاوت نشست تا اصلاح امور مردم را صورت دهد و در این راه آثار و خدمات فراوانی برجای گذاشت.

سعید عباسی/ روز دوشنبه اول آذرماه بود که خبر رسید آیت الله موسوی اردبیلی به ‌دلیل انسداد روده در بیمارستان لاله تهران بستری شده، که پس از مراجعه به بیمارستان دچار حمله مغزی گردیده و در پی آن با کاهش سطح هوشیاری به کما رفته است.

در پی انتشار این خبر، حضرت‌ آیت‌ا... خامنه ای رهبر معظم انقلاب اسلامی و آیت‌الله‌هاشمی رفسنجانی و دکتر حسن روحانی رئیس جمهور، دکتر علی لاریجانی رئیس مجلس، آیت الله آملی لاریجانی رئیس قوه قضاییه و دیگر شخصیت های نظام به عیادت ایشان رفتند و در جریان معالجات انجام شده قرار گرفتند.

همچنین آیات عظام مکارم شیرازی و شبیری زنجانی در تماس‌های تلفنی جداگانه جویای حال آیت‌الله العظمی موسوی اردبیلی شدند و از وضعیت درمانی ایشان اطلاع یافتند.

محمدرضا ظفرقندی رئیس تیم پزشکی آیت‌الله موسوی اردبیلی گفته بود که: به لحاظ سکته قلبی که ایجاد شد مجبوریم که فعلاً بیمار را بر روی دستگاه تنفس مصنوعی نگه داریم و چون دستگاه تنفس می‌دهد و داروهایی داده می‌شوند تا دستگاه را تحمل کنند، بنابراین ارزیابی دقیق سطح هوشیاری به دلیل دستگاه تنفس مصنوعی و داروها امکانپذیر نیست.

اما متاسفانه حوالی ظهر امروز خبر رحلت این عالم فرزانه منتشر گردید که در سن 91 سالگی و در بیمارستان لاله تهران دار فانی را وداع گفته‌اند.

اینک اما نگاهی به زندگی این مرجع تقلید شیعیان، زوایای گوناگونی از عمر بابرکت وی را روشن می‌سازد.

 

تنها اولاد ذکور خانواده موسوی‌ها

اگر بنده کاری کرده‌ام که نباید می‌کردم یا ترک فعلی کرده‌ام که باید انجام می‌دادم، از همه عذر می‌خواهم، از همه حلالیت می‌طلبم. من از طرف خودم حرف می‌زنم، به دیگران کاری ندارم. من از کارهای کرده و نکرده خودم نگرانم. اگر همه ما درست عمل کرده بودیم وضع این نبود. ولی گمان می‌کنم همه ما، همه مسئولین، از سابق تاکنون، باید از مردم عذرخواهی کنیم. ضرورت این کار البته برای مسئولینی که در لباس روحانیتند بیشتر است.

این گفتار از میرکریم موسوی کریمی معروف به سید عبدالکریم موسوی اردبیلی دومین قاضی القضات جمهوری اسلامی است که در سحرگاه سيزدهم رجب 1344ه‌ق( مطابق با ۸ بهمن ۱۳۰۴)، در شهر خلخال و در روستای گورانسراب، در خانواده‌ای با 8 فرزند دختر، چشم به جهان گشود.

پدرش میرعبدالرحیم، روحانی متعصب و به شدت مذهبى و مقيد بود که همه مظاهر سلطنت پهلوى را نادرست، خلاف شرع و حرام مى‏ دانست و به همین دلیل، حدود سه سال در منزل خود به صورت محبوس زندگی میكرد و مادرش سيده خديجه از زنان پارسای روزگار خود بود که در 2سالگیِ میرکریم بر اثر حصبه فوت می‌کند و میرکریم، آخرین و تنها اولاد ذکور خانواده موسوی‌ها ‌تحت تربیت پدر و خواهرانش بزرگ می‌شود.

وی تحصيلات خود را در سن شش سالگى با ورود به مكتب ‌خانه آغاز كرد و در سال 1319ه‌ش به قصد ادامه تحصيل در دروس حوزوى، وارد مدرسه علميه ملاابراهيم در شهرستان اردبيل شد و در رمضان‏ المبارك 1322ه‌ش جهت تحصیلات عالیه به شهر مقدس قم مهاجرت نموده و در يكى از حجرات فيضيه رحل اقامت افكند.

ایشان از كفايه تا اسفار را نزد آيات عظام:‏ سيد محمّد رضا گلپايگانى، حاج سيد احمد خونسارى، حاج شيخ مرتضى حائرى، آيت ا... سلطانى، حاج ميرزا مهدى مازندرانى و علامه سيد محمد حسين طباطبائى‏ قدس سرهم خواند. در 16 آبان 1324 ه‌ش به نجف مهاجرت کردند و در درس آيات عظام: آیت ا... خوئى، آيت ا...‏ حكيم، آيت ا... سيد عبدالهادى شيرازى، آيت ا... ميلانى، آيت ا...‏ شيخ محمد كاظم شيرازى، آيت ا... محمد كاظم آل‏ياسين و مرحوم صدراى بادكوبى حاضر شدند و درس برخی را به تحریر درآورد.

او در سال 1327 ه‌ش به همراه پدر (که البته ادامه اقامت در قم براى وی به دليل شرائط سخت زندگى مقدور نشد؛ لذا به اردبيل بازگشته و در سال 1330 ه‌ش به رحمت خدا پيوست) و دیگر اعضای خانواده به قم بازگشت و در منزل كوچك و محقرى اقامت گزيد.

 

از تأسيس مؤسسه خيريه مكتب اميرالمؤمنين(ع) تا کارخانه جوراب بافى

آیت الله اردبیلی، در سال 1339 در پی ابتلا به بیماری سختی، ناچار به اردبیل مراجعت كرده و در آن شهر به تدریس و تربیت طلّاب و انجام فعّالیت‌های اجتماعی پرداخت. خطابه‌های پرشور ایشان در مساجد شهرهای مختلف از جمله ارومیه، همدان، اردبیل، بابل، بندر انزلی تأثیر بسیاری برجای گذاشت تا از سوی سازمان امنیت رژیم شاه تحت تعقیب قرار گرفت و به این ترتیب در سال 1347 مجبور به خروج از اردبیل و مهاجرت به تهران شد و در این دوران، گذشته از اقامه نماز جماعت و ایراد سخنرانى در مسجد نصرت، حلقه بحث فلسفى را نیز با برخى از دوستان همفکر خویش تشکیل دادند و پس از چند صباحى با همکارى و همفکرى دیگرانی مانند شهید آیت ا... بهشتى، شهید آیت ا... مطهرى، شهید حجةالاسلام مفتح و برخى دیگر، تحقیق در علوم قرآن را به صورتى جدى آغاز نمود.

اشتغال به تدريس، فعاليت هاى قرآنى و بحث تفسير قرآن، انتشار مجله‏ مكتب اسلام، تأسيس مؤسسه خيريه مكتب اميرالمؤمنين‏ عليه‌السلام (که 3 باب مسجد، کانون فرهنگی، 4 مدرسه راهنمائى، دبيرستان و دانشگاه از برکات آن است)، سفرهاى تبليغى،‏ فعاليت اقتصادى (جهت مبارزه با فقر و كمك به فقرا) جوراب بافى، تريكو بافى و صنايع دستى، فعاليت سياسى و... از جمله فعالیت‌های عمر پربرکت ایشان است.

ایشان در فعالیت‌های سیاسی که از آغاز نهضت امام خمینی(ره) شروع کرده بود، تا پس از پیروزی انقلاب اسلامی تا سال 1368 ه‌ش در خدمت امام و نظام مقدس جمهوری اسلامی ثابت قدم ماند.

عضویت در شورای 5 نفره انقلاب با حکم امام خمینی(ره)، دادستانی كل كشور، عضویت در مجلس خبرگان قانون اساسی، شورای بازنگری قانون اساسی، مجلس خبرگان رهبری، شورای عالی انقلاب فرهنگی وهیأت امنای فرهنگستان علوم از جمله مسئولیت‌های ایشان در طول 11 سال می‌باشد.

تدوين قوانين كيفرى، جزائى و حقوقى دادگسترى و انطباق آنها با موازين شرع و فقه اسلامى، راهنمائى و استخراج احكام شرعى مسائل مستحدثه قضائى، تدريس يك دوره خارج كتاب قضا براى قضات، تحریر كتاب فقه‏ القضا، مطالعات گسترده‏ در خصوص نظام اقتصاد آزاد و اقتصاد سوسياليستى و مقايسه آنها با نظام اقتصاد اسلامى از ديگر اشتغالات مهم ايشان بود.

آيت ا...‏ موسوى اردبيلى(ره) كه در دوران حيات حضرت امام خمینی(رحمه‌الله) بارها تقاضاى كناره‏‌گيرى از مسئوليت‌ها و پرداختن به اشتغالات علمى را از ايشان نموده و پاسخ منفى شنيده بود، در شهريور سال68 به قم هجرت نمود و اشتغالات جديدى را مانند تدريس و بحث و تحقيق كتابهاى فقه‏ القضاء، فقه الحدود و التعزيرات، فقه الديات و فقه‏ القصاص منتشر شده و كتاب فقه الشهادات، تأسيس و اداره دانشگاه (دارالعلم) مفيد آغاز كرد.

مرور مرگ قبل از فوت

ایشان در یکی از سخنرانی‌های خود در سال‌های اخیر چنین گفته بود: می خواهم از این فرصت استفاده کنم و خطاب به ملت شریف ایران، به خانواده‌های شهدا، به جانبازان، به همه کسانی که زحمت کشیده‌اند، عرض کنم ما خیرخواهانه پا در این راه گذاشتیم، اما شاید کوتاهی کرده ‎ایم، شاید غفلت کرده ایم. اگر مشکلات و نارسایی‌هایی که هست به من مستند است، از همه عذر می‌‎خواهم. ما دلمان می‌خواست و می‌خواهد که ملت ما سربلند باشند، اخلاق و ایمان در میان جامعه ما رونق داشته باشد، ملت ما خوب زندگی کنند. اگر بنده کاری کرده‌ام که نباید می‌کردم یا ترک فعلی کرده‌ام که باید انجام می‌دادم، از همه عذر می‌خواهم، از همه حلالیت می‌طلبم. من از طرف خودم حرف می‌زنم، به دیگران کاری ندارم. من از کارهای کرده و نکرده خودم نگرانم. اگر همه ما درست عمل کرده بودیم وضع این نبود. ولی گمان می‌کنم همه ما، همه مسئولین، از سابق تاکنون، باید از مردم عذرخواهی کنیم. ضرورت این کار البته برای مسئولینی که در لباس روحانیتند بیشتر است.

حجت الاسلام والمسلمین سیدابراهیم رئیسی تولیت آستان قدس رضوی با اشاره به یکی از دیدارهای خود با ایشان چنین می‌گوید: در دیدار با آیت الله موسوی اردبیلی از ایشان خواستم چکیده‌ای از خاطره‌ای که با واسطه شنیده بودم را تعریف کنند.

ایشان با تایید اين ماجرا گفت: سخت مريض شده بودم، حالم بسيار بد شد، كاملا از هوش رفته بودم و به صورت كامل خود را در شرف مرگ يافتم، يكباره در حالت مرگ، تمام حالات خود را مرور كردم تا چيزهايی را به عنوان اعمالی كه در دنيا انجام داده را عرضه كنم. در اين فرصت، مبارزات قبل از انقلاب، فعاليت های تدريس و تحصيل قبل و بعد از انقلاب، خدمات در دستگاه قضاء، تاسيس موسسه های خيريه و دانشگاه مفيد، ساير كارهای خير و خدمات علمی مانند كتاب و ... را مرور كردم ديدم هيچ كدام در آنجا قابل عرضه نيست. يكباره گفتم من در اعتقاد خود نسبت به خداوند متعال و اهل بيت عصمت و طهارت (ع) ترديدی ندارم و اين را عرضه كنم، در همين حالت ديدم كه فشار سنگينی كه روی سينه‌ام بود، برداشته شد و كم كم به هوش آمدم. وقتی به هوش آمدم، فرزندم در بالين من نشسته بود و گفت، در اين مدت شما پشت سر هم مي لرزيديد و اشك از چشمانتان سرازير بود.

آنچه از زندگی دومین رئیس قوه قضاییه جمهوری اسلامی برجای مانده است، سالها خدمت صادقانه و تلاش در جهت احیای مکتب امیرالمومنین(ع) است که در این امر با وجود آنکه از ابتدا حائز شرایط مرجعیت و محل رجوع مومنین بود، اما بر کرسی قضاوت نشست تا اصلاح امور مردم را صورت دهد و در این راه آثار و خدمات فراوانی برجای گذاشت.

 

این عالم فرزانه که عمر گرانمایه خود را در خدمت به اسلام و انقلاب و نظام با تربیت شاگردان و خدمت در مسیر زندگی صالحین صرف کرده بود، در حوالی ظهر امروز روحش به ملکوت اعلی پیوست و پیکر پاکش روز جمعه پنجم آذر در حرم حضرت معصومه(س) در قم تشییع و به خاک سپرده می‌شود.

telegram 19dey.com

اخبار مرتبط

شبکه خبری

نسخه قابل چاپ:
تعداد نظرات: 0
همه مطالب تاریخ: ٣-٠٩-١٣٩۵, ١۴:۴٩

   

پر مبحث ترین ها