سایت خبری تحلیلی 19دی آنلاین

گفت و گو یا جنگ؛

آیا جنگ تمدن ها نزدیک است؟

سال ۱۹۹۳ بود که ساموئل هانتینگتون در یک مقاله با نام «برخورد تمدن ها؟» یک تئوری مطرح کرد که مطابق آن پس از پایان جنگ سرد، فرهنگ و هویت مذهبی سرچشمه همه در گیری‌ها خواهد بود.

 این مقاله که واکنشی به کتاب «پایان تاریخ» فرانسیس فوکویاما محسوب می شد، در سال ۱۹۹۶ با انتشار کتابی به نام «برخورد تمدن‌ها و تغییر جهان» از سوی هانتینگتون گسترش یافت. او در تئوری خود تمدن‌های جهان را به قسمت‌های مجزا تقسیم می‌کند که شامل تمدن غرب، تمدن اسلامی، ارتدوکس ها، تمدن شرق آسیا، آمریکای لاتین، آفریقا، تمدن بودایی و هندوئیسم می‌شود. هانتینگتون به موضوعاتی چون جنگ یوگسلاوی و درگیری هند و پاکستان، مذهب را به عنوان نقش کلیدی در این درگیری ها مطرح می‌کند. او ترکیه و ایران را به عنوان کشورهای نوظهور در عرصه بنیاد گرایی اسلامی مطرح می‌سازد.

این در حالی است که نخست‌وزیر ترکیه که به یکی از منتقدان پر سر و صدای افزایش اسلام‌ستیزی در غرب تبدیل شده است، نسبت به وقوع "جنگ تمدن‌ها" هشدار داد. رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهوری ترکیه غرب را به دورویی پس از حملات تروریستی به مجله شارلی ابدو فرانسه و یک سوپرمارکت یهودیان در حومه پاریس متهم کرده است. او در جریان یک نشست تجاری در آنکارا گفت: شارلی ابدو به خاطر چاپ و انتشار مطالب و کاریکاتورهای تحریک‌آمیز شناخته شده است. اردوغان افزود: ما به طور جدی حملاتی را که به بهانه اقدام مجله طنز فرانسوی علیه اسلام صورت می گیرد را دنبال می‌کنیم. با وجود تمامی تلاش‌ها برای جلوگیری از وقوع این مساله، فرضیه جنگ تمدن‌ها در حال به واقعیت تبدیل شدن است. تئوری جنگ تمدن ها در حالی به بحث روز تبدیل شده است که سیاست مداران و تئوریسین های داخلی از گفت و گوی تمدن ها سخن به میان آورده اند. آیت الله هاشمی رفسنجانی در مصاحبه با فصلنامه "شهرقانون" با بررسی کارنامه سیاست خارجی جمهوری اسلامی از طرح گفت و گوی تمدن ها حمایت کرد و گفت: الان دیگر هیچ کشوری نمی‌تواند به تنهایی کار کند. همین الان عضو خیلی از سازمان‌ها هستیم که با خیلی‌ها مشکل داریم. چون ادبیات و روحیات همکاری در دنیا، منطقه و حتی داخل کشور ما ضعیف است. ما بعد از جنگ تنش‌زدایی را سیاست دولت در بعد خارجی اعلام کردیم که منجر به همکاری با بسیای از کشورهای جهان، مخصوصاً همسایه‌ها شد. داشتیم به خوبی پیش می‌رفتیم و در زمان آقای خاتمی هم مخصوصاً با بحث «گفت‌وگوی تمدن‌ها» همکاری‌ها نسبتاً خوب بود.

صادق خرازی سفیر سابق ایران در فرانسه نیز چندی پیش به حوادث تروریستی پاریس و اهانت به پیامبر اعظم اشاره می کند و می گوید: امروز احیای فلسفه گفت وگوی تمدن ها بیش از گذشته احساس می شود. صادق خرازی دیپلمات با سابقه ایران در فرانسه با بیان این که  مدت هاست در فرانسه لاييك، انديشه لايسيته، مظهر اسلام ستيزي مورد نقد است، گفت: اما بي تفاوتي نسبت به پديده خشونت و داعش توسط غرب، اين بحران را دامن زد تا جایی که امروز دو راه در پيش روي ممالك غربي برای نجات از ویروس تروریست است، یکی تمركز روي حقيقت و باورها و اشتباهات گذشته و دیگری راه برون رفت منطقي و عدم رفتن به راه هاي خطا. نماینده سابق ایران در سازمان ملل معتقد است که پديده خشونت و تندروي مي تواند متعامل سود و دو سويه گردد كه خود به خود خطرناك خواهد شد، امروز نقش نخبگان و متفكران در احياي فلسفه گفت وگو به ويژه بين تمدن ها و فرهنگ ها بيشتر از گذشته احساس مي شود؛ نظام فرهنگي و استراتژي سياسي ایران به عنوان يكي از پرچم داران عقلانيت در دنياي اسلام بايست بر احياي انديشه تعامل و گفت وگو متمركز شود. با این اوصاف به نظر می رسد نیاز به تئوریزه کردن طرح گفت و گوی تمدن ها و انتقال آن از ساحت نظری به حوزه عملی بیش از گذشته احساس می شود. شاید سال های آینده دیگر فرصتی برای طرح چنین مباحثی به سختی یافت شود و صحبت از آن ها به آرزوهای بر باد رفته تشبیه شود.

telegram 19dey.com

تگها: گفت و گوی تمدن ها, برخورد تمدن ها, اردوغان, هاشمی رفسنجانی

شامل تصویر کد امنیتی به صورت CAPTCHA.

شبکه خبری

نسخه قابل چاپ:
تعداد نظرات: 0
همه مطالب تاریخ: ٢٨-١٠-١٣٩٣, ١٧:٣١