ایران باید مسیر تقابل یا تعامل با دنیا را مشخص کند

 

فاطمه محمدی

19دی: با وجود کارشکنی های آمریکا در مساله برجام اینکه در سال پیش رو ایران باید چه نوع رابطه ای را با آمریکا در نظر بگیرد یک مساله مهم و قابل توجه است که گمانه زنی ها و آینده نگری های اساسی را برای پیش برد صحیح امور می طلبد.

مهدی مطهرنیا، کارشناس مسائل سیاسی و بین الملل و آینده اندیش اجتماعی - فرهنگی و سیاسی معتقد است اصلی‌ترین مساله کشور در سال ۹۶ چالش‌های ایجاد شده در ارتباط با برجام بوده و اصلی‌ترین موضوعی که ایران در سال آینده با آن دست به گریبان خواهد بود نه برجام بلکه مساله ایران و آمریکاست.

این استاد دانشگاه می گوید در سال پیش رو دیگر مساله برجام مطرح نیست، بلکه ما با پرونده ایران و آمریکا به جای پرونده هسته‌ای روبرو خواهیم بود. این در چارچوب تشدید فشار‌های بین المللی در موضوع پرونده موشکی و ادعایی است که درباره دخالت ایران در حوزه‌های منطقه‌ای و حمایت از تروریسم مطرح می‌شود. این مقوله می‌تواند به تشدید وضعیت موجود در سال ۹۶ منجر شود.

نظرات وی را در گفت وگو با خبرنگار 19دی می‌ خوانید:

·         اساسی‌ترین موضوع سیاست خارجی ایران در سال ۹۶، چیست؟

چالش‌های پیش روی برجام و انتقال این چالش‌ها به حوزه منطقه‌ای برای محاصره تهران در چارچوب یک تئوری است که من آن را تئوری جنگ نامتعادل می‌خوانم. آنچه که درباره برجام در ایران رخ داده، نه فقط برجام بلکه کلیت موضوعیت سیاسی ایران در نظام بین الملل و نظم منطقه‌ای را در بر می‌گیرد؛ لذا تلاش در ایجاد فضای مثبت در همگرایی جهانی جهت کاهش همکاری‌های بین المللی با ایران در غالب تضعیف برجام از سوی ایالات متحده آمریکا با رهبری ترامپ مهمترین مساله سیاست خارجی ایران بود که آثار خود را از سال ۱۳۹۶ به سال ۹۷ منتقل می‌سازد. بر اساس همین چارچوب معنایی است که ما شاهد ایجاد یک فضای شکل دهی به محاصره منطقه‌ای تهران هستیم.

مطرح شدن پرونده موشکی ایران و انگشت اتهام به تهران با ادعای دخالت منطقه‌ای در پایتخت‌های کشور‌های عربی موجب همگرایی بیشتر تلاویو با ریاض شد و در حوزه منطقه‌ای محوری بر علیه ایران به رهبری ایالات متحده آمریکا در دوره ترامپ شکل داد.

مساله دیگر که خود اصلی‌ترین پیامد مساله برجام است، افزایش گستره بحران کارآمدی و عمق نفوذ تاثیر استراتژیک آن از بیرون مرز‌های ملی به درون است. از برجام به عنوان یک فرصت استفاده نشد و برجام به جای یک فرصت در قرائت داخلی، منطقه‌ای و بین المللی به تهدید تبدیل شد و لذا انتظارات فزاینده در این قالب تشدید و موجب بروز نارضایتی‌های مدنی و اعتراضات اقتصادی در داخل کشور در زمستان ۹۶ شد که پیامد‌های این جریان به سال ۱۳۹۷ انتقال پیدا می کند.

·         پیش بینی شما در سال ۹۷ در رابطه با سیاست خارجی ایران چیست؟

 قرائن و سیگنال‌ها نشان دهنده آن است که سال ۱۳۹۷ سال گرفتن تصمیمات بزرگ است. ایران در صحنه سیاست خارجی در مساله ایران و آمریکا خود را به نمایش خواهد گذاشت. در سال پیش رو دیگر برجام مطرح نخواهد بود بلکه پرونده ایران و آمریکا به جای پرونده هسته‌ای روبرو خواهیم بود. این در چارچوب تشدید فشار‌های بین المللی در موضوع پرونده موشکی و ادعایی است که درباره دخالت ایران در حوزه‌های منطقه‌ای و حمایت از تروریسم مطرح می‌شود. این مقوله می‌تواند به تشدید وضعیت موجود در سال ۹۶ منجر شود.

ایران در سال آینده باید یک تصمیم بزرگ بگیرد. آیا می‌خواهد از راه سیاسی و دیپلماسی مسائل موجود را حل کند یا می‌خواهد از راه رودررویی و تقابل به حل مساله خود با جهان پیرامونی که او را به هردلیل تحت فشار قرار داده است وارد عمل شود؟ در سال ۹۷ ما به نقطه تصمیم گیری در این باره بیشتر نزدیک خواهیم شد.

·         با وجود افزایش سطح اصطکاک بین ایران و آمریکا در این سال، مذاکرات به چه شکل پیش خواهد رفت؟

تمایل به مذاکرات محرمانه بین ایران و امریکا به وجود خواهد آمد. بدیهی است که پیش بینی، یا پیش نگری هرآیینه پذیری - ضرورت - ندارند. پیش نگران، نگاه هنجاری به این پیش اندیشی ها نداشته و تنها بر آنند که با افزایش سطح دانایی نسبت به آینده ها؛ خطاهای تخمینی را کاهش دهند؛ و غافلگیری های استراتژیک را کاهش بخشند.