سایت خبری تحلیلی 19دی آنلاین

موافقان و مخالفان منشور حقوق شهروندی چه می گویند

منشوری برای یادآوری حقوق اساسی فراموش شده

بروز شده : ۵-١٠-١٣٩۵, ١١:٢٢    نسخه چاپی    
امید است که با در نظر گرفتن ضمانت اجرایی، این منشور بتواند گامی اساسی در جهت احقاق حقوق مردم بردارد و آزادی هایی را که درآن اشاره شده را محقق نماید نه این که فقط دردهایمان را به ما یادآوری کند.

فاطمه محمدی

منشور حقوق شهروندی لیستی از مهم‌ترین حقوق شهروندان یک کشور است؛ نخستین منشور با این نام در ایران باستان در ۵۳۸ پیش از میلاد توسط شاه هخامنشی هنگام فتح بابل صادر شد و بر روی استوانه گلی معروف به منشور کوروش حک شد.

 سپس در نتیجهٔ 100سال مبارزه در قرن ۱۷ میلادی منشوری با این عنوان در بریتانیا نوشته شد و فرانسه نیز با انتشار اعلامیه "حقوق بشر و شهروندی" در سال 1789 آن را دوباره زنده کرد.

پس از آن در ۱۵ دسامبر ۱۷۹۱، منشور حقوق شهروندی ایالات متحده به تصویب رسید که بر پایه منشور حقوق شهروندی بریتانیا و مبارزه‌های کلنی‌نشین‌ها با امپراتور و پارلمان بود.

اما در حقوق امروز ایران منشوری با این عنوان سابقه چندانی ندارد و تنها دکتر قاضی در کتاب "بایسته های حقوق اساسی" اشارهای به این مفهوم دارد و شهروند را "انسان های ساکن و مقیم در یک کشور، اعم از اتباع و بیگانگان که در سرزمین یک دولت-کشور و تحت حاکمیت آن هستند" تعریف می کند ودر قانون ایران به طورصریح به موضوع حقوق شهروندی پرداخته نشده است.

تا این که 29 آذرماه سال جاری منشور حقوق شهروندی ایران به امضای رئیس جمهوری رسید و از طریق پیامک به مردم ابلاغ شد.

  سرفصل حقوقی که در این منشور آمده به شرح زیر است:

حق حیات، سلامت و کیفیت زندگی، حق کرامت و برابری انسانی، حق آزادی و امنیت شهروندی، حق مشارکت در تعیین سرنوشت، حق اداره شایسته و حسن تدبیر، حق آزادی اندیشه و بیان، حق دسترسی به اطلاعات، حق دسترسی به فضای مجازی، حق حریم خصوصی، حق تشکل، تجمع و راهپیمایی، حق تابعیت، اقامت و آزادی رفت وآمد، حق تشکیل و برخورداری از خانواده، حق برخورداری از دادخواهی عادلانه، حق اقتصاد شفاف و رقابتی، حق مسکن، حق مالکیت، حق اشتغال و کار شایسته، حق رفاه و تأمین اجتماعی، حق دسترسی و مشارکت فرهنگی، حق آموزش و پژوهش، حق محیط‌ زیست سالم و توسعه پایدار و حق صلح، امنیت و اقتدار ملی.

باید گفت که این منشور در 120 ماده ارائه شد که پیش از این نیز در 120 ماده قانون اساسی به آن اشاره شده بود و به نظر می رسد که رییس جمهوری می خواسته توجه ویژه ای را به این امر معطوف نماید.

در هر صورت ارائه این منشور موافقان و مخالفان زیادی داشت و برخی از منتقدان به دلیل نزدیکی به انتخابات ریاست جمهوری این منشور را انتخاباتی می دانند و این درحالی است که نسخهٔ اولیهٔ این سند در پنجم آذرماه 1392 تدوین و ارائه شده بود.

گذشته از موضوع انتخاباتی در این یک هفته حرف و حدیث های زیادی دراین خصوص مطرح شد و مخالفان دو انتقاد اساسی یک نبود ضمانت اجرا و دیگری تکرار قانون اساسی را نیز بیان کردند.

پرسرو صداترین منتقد آیت الله محمد یزدی بود که روز جمعه منشور حقوق شهروندی را تبلیغ انتخاباتی و کار خلاف قانون دانست و گفت: قانون اساسی نمی گوید فتنه انگیزان آزاد باشند تا هر چه بخواهند به اسم آزادی بگویند.

حسین شریعتمداری مدیر مسئول روزنامه کیهان نیز دراین خصوص اظهارداشت: منشور حقوق شهروندی که رییس جمهوری از آن رونمائی کرد در قانون اساسی آمده و تاکید آقای روحانی بر آن القاء اتهام نظام به عدم رعایت قانون اساسی است.

وی این قضیه را ربط به حقوق های نجومی مدیران دولتی و سوء استفاده های میلیاردی داد و گفت چون مواد این منشور در قانون بوده و جلوگیری از فساد نشده به این معنا است که به قانون عمل نمی شود.

عمار امیری آرانی، مدرس دانشگاه و کارشناس حقوقی مرکز تحقیقات شورای نگهبان نیز با نظری میانه درباره این منشور گفت: منشور حقوق شهروندی از نظر تدوین قابل تحسین است اما کارآیی ندارد و در واقع ضمانت اجرای آن در‌‌ هاله‌ای از ابهام است.

این دانشجوی دکترای حقوق عمومی با بیان این که اجرایی شدن قوانین مهم ترین رکن تدوین قانون است، افزود: در حال حاضر مشکل کشور ما فقدان قانون نیست، بلکه اجرای قانون است که باید به این منظور تدبیری اندیشیده شود.

اما موافقان معتقدند که منشور حقوق شهروندی صدای نیاز اساسی و فراموش شده مردم را بلند کرد و به صورت مجموعه ای درآورد که نگاه ها را به خود معطوف سازد.

دستیار ویژه رییس جمهور در امور حقوق شهروندی در پاسخ به نبود ضمانت اجرا در این منشور گفت: این سند از جنس سند چشم انداز است ودر حال حاضر ضمانت اجرایی خاصی ندارد و پس از رونمایی و تصویب، مسائل مرتبط با ضمانت اجرای آن بررسی می شود.

الهام امین زاده با تاکید بر اینکه مردم باید انتقادات را به قانون گذاران مطرح کنند، گفت: سامانه ای برای مطرح کردن انتقادات مردم به قوانین در نظر گرفته می شود.

وی تصریح کرد: منشور حقوق شهروندی در حال حاضر از جنس استراتژی و یک سند مدیریتی است و با رونمایی آن متوجه خواهیم شد که چه مقدار از قوانین حقوق شهروندی روی زمین مانده است.

امین زاده با اشاره به تاریخچه حقوق شهروندی گفت: فرمان امام خمینی (ره) در خصوص حریم خصوصی و عمومی، فرمان ضد فساد رهبری، قانون احترام به آزادی های مشروع و حقوق شهروندی، برنامه چهارم توسعه و کمیته های صیانت از حقوق شهروندی تنها بخشی از مواردی است که دولت ها به حقوق شهروندی توجه کردند.

حجت الاسلام انصاری معاون حقوقی رییس جمهوری نیز منشور حقوق شهروندی را سند حقوقی، فقهی، شرعی، عقلی و محتوایی محکمی دانست که به عنوان عمل به یکی از وعده های دولت منتشر شده است.

مشاور اقتصادی رئیس جمهوری نیز با بیان این که از ابتدای انقلاب اسلامی تاکنون یکی از تبلیغات منفی دشمنان علیه ما این بود که جمهوری اسلامی به حقوق بشر و حقوق شهروندی پایبند نیست، گفت:‌ تدوین این منشور از نظر داخلی و بین المللی کار بزرگی است و نبود آن جزء نواقص کشور بود.

محمد علی نجفی بیان داشت: نواقص احتمالی این منشور قابل اصلاح است اما متاسفانه برخی به جای دفاع از آن که ما را یک مرحله به سمت مردم سالاری و حقوق شهروندی پیش می برد، این کار را انتخاباتی می خوانند و جالب این که نخستین بار رادیو بی بی سی این ادعا را مطرح کرد.

محمد رضا عارف نماینده مردم تهران نیز با حمایت از این اقدام اظهارداشت: این آمادگی در مجلس است که منشور به قانون تبدیل شود.

یونس رنجکش دبیر کارگروه حقوق شهروندی استان گیلان هم با بیان این که حقوق شهروندی تکلیفی دو طرفه بین حاکمیت و مردم است، افزود: در بخش حاکمیتی دولت از خود شروع کرده و دستور رییس جمهوری تاکیدی بر این است که همه دولتمردان، حق شهروندی و حق مردم را بر اساس قانون اساسی رعایت کنند .

مجید صیادنورد کارشناس علوم سیاسی نیز با تاکید براین که ابلاغ منشور حقوق شهروندی، نشان دهنده بلوغ فکری نظام است، گفت: مهمترین اثر این منشور فرهنگسازی است که هم مردم را با حقوق خود آشنا می کند و هم دولت خود را نسبت به وظایف در قبال مردم مکلف می داند.

به هر حال امید است که با در نظر گرفتن ضمانت اجرایی، این منشور بتواند گامی اساسی در جهت احقاق حقوق مردم بردارد و آزادی هایی را که درآن اشاره شده را محقق نماید نه این که فقط دردهایمان را به ما یادآوری کند.

 

 

telegram 19dey.com

اخبار مرتبط

شبکه خبری

نسخه قابل چاپ:
تعداد نظرات: 0
همه مطالب تاریخ: ۵-١٠-١٣٩۵, ١١:٢٢

   

پر مبحث ترین ها